ދާންމަތީވަޅުކޮޅަކީ، އިހުގައި މާލޭގައި ހުރި މިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ކޮއިލު، ބޮޑުގަނޑުވަރުގެ ތެރޭގައި ހުރި ހިރިގަލު ވަޅުކޮޅެކެވެ. މާ މޮޅު، މާ ދުވަސްވީ އާސާރީ ވަޅުކޮޅެކެވެ. ބުރާރަ ވާހަކައިގައި ކިޔާ ގޮތުގައި މިވަޅުކޮޅު ބެހެއްޓުނީ، ހަދި ޙަސަން ރަސްގެފާނަށް ޖެހިވަޑައިގަތް ބިރުވެރި، ވޭނީ އާލާސްކަންފުޅުގެ ސަބަބުން، ރަސްގެފާނުންގެ ގައިކޮޅުން ދިލަކޮޅުނަގަން ފެށީމާ ދާންމަތީވެޔޮކޮޅަށް ފެން އެޅުމަށެވެ. މިއާލާސްކަންފުޅާ ބެހޭ ގޮތުން މިންވަރެއް މިމަޒުމޫނުގައި ހިމަނާލައިފައި ވާނެއެވެ. ރާދަވަޅީގައި ވާގޮތުގައި މިރަސ...
އަޙްމަދު ސާލިމް
އައްޞުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން 3 ގެ ރަސްކަމުގައި ދިއްދޫގައި ވަރަށް ބޮޑު އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގައި މުޅިރަށްހެން އަނދައިހުލިވިއެވެ. ދިއްދޫގައި ކިޔާގޮތުންނަމަ “ރަށް ފެންވުން” ހާދިސާ ހިނގައިދިޔައީ އޭރު ދިއްދޫގައި މާލެ ދަތުރުކުރި ބައްތެއްޔެއް މާލެއިން އައި ދަތުރެއްގައި ރަށުގެ ހުޅަނގު ފަރާތަށް މުދާ ހުސްކުރުމުގައި މޫދަށް ވެއްޓިފަ އޮތް އަލިފާންފޮއްޓެއް ކުއްޖަކު ނަގައިގެން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި އަތިރީގައި ހުރި ފަންކުނިތަކެއްގައި ރޯވެގެންނެވެ. މިއީ ރިޔާވިޔުމަށް އިރާ ފަންވަތްތަކުންނަގާ ބޯބުރިތަކާ، އި...
ނައްޝާމް ނަސީރު
އަހަރަކީ 1797 ނުވަތަ 1798 ވަނަ އަހަރެވެ. ދުވަސްވަރަކީ ދުނިޔޭގައި އާލަމީ ވަބާއެއް ފެތުރެމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. ބައްޔަކީ ނުރައްކާތެރި ކަށިވިދުރި އެވެ. ޔޫރަޕުން އެކަނިވެސް މިބަލީގައި އަހަރަކު ހަތަރު ލައްކައެއްހައި މީހުން މަރުވަމުން ދެއެވެ. ޔޫރަޕުގެ ރަސްރަސްކަލުންނާއި ވެރިންވެސް މިބަލީގައި އަވަހާރަވަމުން ދެއެވެ. ބޭރު ކަރަކަރައިގައި މި ބަލިމަޑުކަން ބޮޑުވެ މިލިއަނުން މީހުން މަރުވާއިރު، ﷲ ގެ ހެޔޮ ރަޙުމަތުން ރާއްޖޭގެ ރަށްރަށް އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސަލާމަތުން ކަމަށް ފެނެއެވެ. ދިރިއުޅުން އުފާވެރިވެފައި، އ...
އަޙްމަދު ސާލިމް
ދަނޑުވެރިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށްތަކެއްގައިވެސް ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތެކެވެ. މި މަސައްކަތް އެކި ރަށްތަކުގައި ކުރަމުންގެންދަނީ ތަފާތުގޮތްގޮތަށެވެ. މިގޮތުން ދަނޑުވެރީން ހައްދައި ލިބޭ ތަކެތި އެހެން ފަރާތްތަކައް ފޯރުކޮށްދެވޭ މިންވަރަކަށް އުފެއްދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް މަދުންނަމަވެސް މާލޭ މާރުކޭޓުން ފަތްކޭލާއި ކުކުޅު ހާލާއި ދާއިމީގޮތެއްގައި ލިބެން ހުންނަތަން ފެނެއެވެ. ދަނޑުވެރިކަން އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ނުކުރެވޭ ސަބަބަކީ މި މަސައްކަތަކީ ހަމައެކަނި ހުޅަނގު މޫސުމުގައި ކުރެވޭ މަސައްކަތަކަށް އ...
އިޙްސާން ޙުސައިން
އެއް ފުރައިގެ ހުރިހާ ކުދިން ކުރަނީ އެއް ސުވާލެކެވެ. ބޮޑު ޗުއްޓީގައި ރަށަށް އަންނަ މާލޭ މީހުންނަކީ ކޮބައިތޯއެވެ. އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު އަޅުގަނޑަށް ވެސް މުހިންމެވެ. ފެންނަ ކޮންމެ އެކުވެރިޔަކާ ވެސް އެ ސުވާލު ކުރެވެއެވެ. އެކި ކުދިން އެކި ލިސްޓް ކިޔައެވެ. އެ އަޑުތައް އިވިފައި އޭރު އަޅުގަނޑުމެން ވަނީ އަމަށަކު އުފަލެއް ނޫނެވެ. ޓީވީ ބެލޭނެތީއެވެ. މަނަދޫގޭ މީހުން އާދެޔޯލައެވެ. ދޫރިޔާގޭ މީހުންނާއި ރެސްޓިން ހައުސް ޖަޢުފަރުބެގޭ މީހުން ވެސް އާދެއެވެ. އެނބޫދޫގޭ […]
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ނޯޓް: މި ކޮލަމްގައި އަޅުގަނޑު އެކި ދުވަހު މި ހިމަނާލާ ފޮޓޯ އާއި އެ ފޮޓޯއާއި ގުޅޭ ލިޔުން ތަކަކީ އެއިން ތާރީޚީ ބައެއް މަޢުލޫމާތު ލިއްބައިދޭނެ އަދި މާޒީގައި ކަން ހިނގާފައިވާމަގު އެނގިގެންދާނެ ލިޔުން ތަކެކެވެ. މި ފޮޓޯފެނުމުން ހަނދާނުގެ ފަތްފުށްތައް އުކާލެވެނީ އޮންވިހިސަތޭކަ އައްޑިހައިގެ ކުރީކޮޅުގެ އަހަރު ތަކަށެވެ. އަހަރެން ކޮމަންޑޫގައި ކިޔަވަން އުޅުނުއިރު ފިރިހެނުން ނަމާދު ކުރަން ކުޑަމިސްކިތަކަށްވެސް އަދި ބޮޑު މިސްކިތަކަށްވެސް ހުންނާނީ މިމިސްކިތް އެކަންޏެވެ. މިސްކިތު މުދިމަކީ އިބްރާހިމްބެއެވެ. އަހަރ...
އާދަމް ޝަރީފް
ކާފަމެން ބުނާ ގޮތުގައި އަދި ތާރީޚީ ގޮތުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި އާލަމީ ވަބާ ނުވަތަ ބޮޑު ރޯގާ އަކީ މާތް ކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި ބަޔެއްގެ މައްޗަށް ފޮނުއްވާ އަޒާބެކެވެ. އަދި އެކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވި ބަޔަކަށް ފޮނުއްވާ ރަޙުމަތެކެވެ. އަދި އިންޒާރެކެވެ. އިމްތިހާނެކެވެ (ބުޚާރީ 5734، އައްޠަބަރީ 2/116، ފަތްޙުލް ބާރީ 6/512). ކާފަމެން ކިޔައިދީ އުޅުން ރާއްޖެދުށް ބޮޑު ރޯގާ އަކީ، 1918 ވަނަ އަހަރު ޖަނަވަރީ މަހު ކަރައިގައި ފެތުރެން ފެށިކަމަށް ރިކޯޑު ކުރެވިފައިވާ އާލަމީ […]
އަޙްމަދު ސާލިމް
ރާއްޖޭގެ އެއްރަށުން އަނެއްރަށަށް މީހުން ބަދަލުކުރުން: އެކިއެކި ސަބަބާހުރެ ރާއްޖޭގެ އެއްރަށުން އަނެއްރަށަށް މީހުން ބަދަލުކުރުމަކީ، އަބަދުވެސް ހިނގަމުން އަންނަކަމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިކަން ފެށިފައި ވަނީ، ކަނޑައެޅިގެން ކޮން ތާރީޚެއްގައި ކަމެއް އެއްވެސް މުއައްރިޚަކަށް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ރޯގާ ބަލިމަޑުކަން ކުރިމަތި ވުމުން، ސަލާމަތުން ތިބި މީހުންކޮޅެއް ކައިރީއޮތް އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. ތާރީޚީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ސާބިތެއް ނެތަސް ތުންތުންމަތީން ކިޔަމުން އަންނަ ބައެއްކަހަލަ ހާދިސާއާ ގުޅ...
ތިލަދުން
1978 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލްމަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި ކޮލެރާއޭ ކިޔާ ބޮޑުރޯގާއެއް ފެތުރެންފެށިއެވެ. ކޮލެރާ ފެތުރެން ފެށުމާއެކު ރޯގާގެ ކަންތައްތައް ބެލެހެއްޓެވުން ސީދާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށަށް ގެންނެވިއެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީގެ 35 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤައުމަށްދިމާވާ ކުއްލި ހާދިސާތަކުގައި ޤައުމުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ފިޔަވަޅު އެޅުއްވުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިދޭ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުންނެވެ. އޭރު ހެލްތު މިނިސްޓަރަކަށް ހުންނެވީ އަލްފާޟިލާ މުއުމިނާ ޙަލީމެވެ. ...
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ހއ.ދިއްދޫ ނުވަތަ ތިލަ އުތުރު ދިއްދޫއަކީ ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީގެ އެންމެ އުތުރުން އަތޮޅުގެ މެދުތެރޭގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. މިރަށް އިހަވަންދިއްޕޮޅާ ވަކިކޮށްލަނީ ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތުން ގައްލަންދޫއާއި ދެމެދުން އޮންނަ ގައްލަންދޫ ކަނޑު އޮޅިއެވެ. އަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށުގެ ނިސްބަތުން ދިއްދުއަކީ ބިމުގެ ގޮތުން އެހާ ބޮޑުރަށެއްނޫނެވެ. ހަނި ދިގުކޮށް އޮންނަ މިރަށުގެ ފުޅާ މިނުގައި 0.35 ކިލޯމީޓަރު ހުންނަ އިރު ރަށުގެ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 2 ކިލޯމީޓަރ ހުންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. ދާދިފަހަކާ ޖެހެންދެންވެސ...
ނައްޝާމް ނަސީރު
“އަޅުގަނޑުމެންއައި ދޯނި ނެރުންވަދެގެން އައިސް ގޮނޑުދޮށާ ކައިރިކޮށްލިތަނާ ކުއްލިއަކަށް ފެނުނީ، ރައްޔަތް އޮތްގޮތަށް ނިކުތްތަނެވެ. އެންމެންގެކުރީގައި، އެރަށު އަލަވަލު މޫސާއޭ ކިޔާ ބަނޑޭރިއަކު ހުއްޓެވެ. އެއްބައިމީހުންގެ ކޮނޑުމަތީގައި ކަނދުބުރިބުރިހުއްޓެވެ.” މަރާއި ދިރިތިބުން އޮތީވެސް ބަނޑުފުރާނަމުއްތި ކޮށްގެން ކަމަށްވީއިރު މީގެ 77 އަހަރު ކުރީން ތިލަދުންމަތީގެ ރަށްޔިތުން އަތުގުޅާލީ ހައްގުމިންވަރު ހޯދުމަށް ވީހާލެއްގައިވާށެވެ. ހައްޤު މިންވަރު ހޯދުމަށް އުތުރުގެ ރައްޔިތުން ކުރި ހިތްވަރުން ފުރިފައިވާ މަސައ...
ޙުސައިން ޝަހުދީ
ރާއްޖޭގެ އެއްރަށުން އަނެއްރަށަށް މީހުން ބަދަލުކުރުން: އެކިއެކި ސަބަބާހުރެ ރާއްޖޭގެ އެއްރަށުން އަނެއްރަށަށް މީހުން ބަދަލުކުރުމަކީ، އަބަދުވެސް ހިނގަމުން އަންނަކަމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިކަން ފެށިފައި ވަނީ، ކަނޑައެޅިގެން ކޮން ތާރީޚެއްގައި ކަމެއް އެއްވެސް މުއައްރިޚަކަށް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. ރޯގާ ބަލިމަޑުކަން ކުރިމަތި ވުމުން، ސަލާމަތުން ތިބި މީހުންކޮޅެއް ކައިރީއޮތް އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުވެފައި އެބަހުއްޓެވެ. ތާރީޚީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ސާބިތެއް ނެތަސް ތުންތުންމަތީން ކިޔަމުން އަންނަ ބައެއްކަހަލަ ހާދިސާއާ ގުޅ...
ތިލަދުން
ކޮށިމަގަކީ މަނަދޫގެ އެންމެ އިރުމަތީގައި ރަށް ހުރަހަށް އޮންނަ މަގެވެ. އެ މަގު އޮންނަނީ ރަށުގެ އިރުމަތީ އަވަށުގެ ގަމުތެރެއިން އުތުރުން ދެކުނަށް ގޮސް ދެކުނު ފަރާތު މޫދަށް ފޫގޮސްފައެވެ. އެ މަގުގެ ދެކުނު ކޮޅުގެ އިރުމަތީ ފަރާތުގައި އޮންނަނީ މަނަދޫއާ ގުޅިފައިއޮންނަ ބޯހުރާ އެވެ. ހުޅަނގު ފަރާތުގައި އޮންނަ ސަރަހައްދަކީ ހިންނައެވެ. ކޮށިމަގު ފެންވަޅު ހުރީ ކޮށިމަގުގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައި ހިންނަ ކިޔާ ސަރަހައްދުގެ އިރުމަތީގައެވެ. އެއީ މަނަދޫ ފުޓްބޯޅަ ދަނޑުގެ ދެކުނެވެ. ކޮށިމަގުން އައިސް […]
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ރަށްވެހިކަމުގެ ފަތިސް ރަށްވެހިކަމުގެ ފަތިހަކަށް އަލިދަންމަތިކޮށްދެއްވި ބޭފުޅަކީ، އަލްއަމީރު މުޙަންމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ހުރަހަށާއި ދިގަށް 25 ފޫޓް ފުޅާމިނުގެ މަގެއް ހެއްދެވިއެވެ. ރައްޔިތުންލައްވައި އުވަދަވައިގެން އެމީހުން ލައްވައި މަސައްކަތް ކުރުވައިގެން އެމަގުތަކުގެ ދެފަރާތުގައި 5 ފޫޓު އުސްކޮށް ފާރު ރޭނުއްވިއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ވާދައިގެރޫޕެއް އުފައްދައިގެން ކުރުވި އެ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވި މީހުންނަށް ކަލޭފާނ...
ހުސައިން ހަބީބް
އަޅުގަނޑު އިނީ ބިންމަތީގައި ފައި ވަށްކޮށްލައިގެން އިށީންދެގެންނެވެ. އުމުރުގެ އެހެން ކުދިންނެކޭ އެއްފަދައިންނެވެ. ރަށުގެ ކުދިބޮޑު ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު އެތަނަށް އެއްވެފައި އޮތެވެ. ދޭތެރެދޭތެރެއިން ހަޅޭއްލަވައިގަނެއެވެ. ފޯރިއަރަނީއެވެ. ބިނދިބިނދިފައި ހޭފަހަރާއި މުޅިތަން ހިމޭންވާ ފަހަރެވެ. ކުއްލިއަކަށް ހުރިހާ އެންމެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. އިންސާނެއް ވަރުގެ ބޮޑު މެއްސެކެވެ. ވަޅުނުޖަހާ އަތިރިއަށް ގޮސްފައިހުރި ތަނެއްގައި ޖެހިގަތީއެވެ. ދެން އުދުހިފައި އައިސް ޖެހިގަތީ މަތިނުޖަހާ ހުރި ނިކަންބ...
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
