ގިނަ ދިވެހިން ތިބީ "އައްޔަސް އަދިރިޔަސް ރަސްކަލަކު ވިއްޔާ ވަރިހަމަ.." ވެގެން!

ޝަހީދުންގެ ދުވަސް ނިސްބަތްވާ އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ނުވަތަ ޢަލީ ރަސްގެފާނަކީ ޔަމަނުގެ އައްސައްޔިދު ޢަބްދުއްރަޙްމާން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނާއި، ފެރިދޫ ބޮޑުނިޔަމީގެ ސިއްތިކަނބައިދިކިލެގެފާނުގެ ދަރިކަލެކެވެ. ރަސްކަމުގެ ތަޚުތަށް އިސްވެވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އެމަނިކުފާނު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ޢަލީ ރަންނަބަނޑޭރިކިލެގެފާނުގެ ނަންފުޅުންނެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހު ދުށް އެންމެ ހިތްވަރުގަދަ އަދި ގައުމީ ލޯބި ބޮޑު ރަސްކަލަކީ ސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ނުވަތަ މަޝްހޫރު އަލިރަސްގެފާނެވެ. އެމަނިކުފާނަކީ ވަޠަނުގެ މިނިވަންކަމަށްޓަކައި ފުރާނައިން ގުރުބާންވެވަޑައިގަތް، ބިރުކުޑަ ބަތަލެކެވެ. ޢަލީ ރަސްގެފާނުގެ ވެރިކަމަށް އެންމެ ދެ މަސްވީތަނާ، ގޯވާގައި ތިބި ޕޯޗްގީޒުންގެ ބޮޑު ލަޝްކަރެއް އަނދިރިއަނދިރީގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުން ރާއްޖެއަށް ހަމަލާދޭން ފެށިއެވެ.

ގައުމަށް ނުރައްކާތެރި ދަނޑިވަޅެއް ކުރިމަތިވި ހިނދު، އަމިއްލަ ނަފްސާއި އާއިލާއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެމަނިކުފާނު އިސްކަންދެއްވީ ގައުމުގެ މަސްލަހަތަށާއި ދައުލަތުގެ ޒިންމާއަށެވެ. އެ ނާޒުކު ވަގުތުގައިވެސް ކެތްތެރިކަން އިސްކުރައްވައި، އެމަނިކުފާނު އަވަހާރަވި ކަމުގައިވިޔަސް ދަރިކަނބަލުން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުމަށް އާއިލާއަށް ވަސިއްޔަތް ކުރެއްވިއެވެ.

އާއިލާގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރެއްވުމަށްފަހު، އަލިރަސްގެފާނު ނުކުމެވަޑައިގަތީ ރާއްޖެ ހިފަން އައި ޕޯޗުގީޒުންގެ ލަޝްކަރާ ކުރިމަތިލެއްވުމަށެވެ. މި ހަނގުރާމައިގައި އިސްލާމްދީނާއި ގައުމުގެ ދިފާއުގައި ޖިހާދު ކުރައްވަނިކޮށް އެމަނިކުފާނު ޝަހީދުވިއެވެ. އެއަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖެ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަޅުވެތިކަމުގެ ދަށުގައި ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އޮންނަން ޖެހުނެވެ.

އެ ދުވަހު އެމަނިކުފާނުގެ ކުރިމަތީގައި އޮތީ ދެ މަގަކުން ކުރެ އެއް މަގެކެވެ. އެއީ ދުޝްމަނުން ބަލިކޮށް ގައުމު މިނިވަންކުރުން ނުވަތަ ދީނާއި ވަޠަނަށްޓަކައި ޝަހީދުވެ، ދާއިމީ ނިއުމަތް ހާސިލުކުރުމެވެ. އޭރު ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ގައުމީ ރޫހު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިކަށިވެ، ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކަށް ދީލާލާފައެވެ.

ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޝަޢުބާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ޝަހީދުންގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައެވެ. މި ދުވަސް ޚާއްޞަވެފައިވަނީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ނުވަތަ ޢަލީ ރަސްގެފާނަށެވެ. އެމަނިކުފާނު ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތުގައި ހިޖުރައިން 965 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީން 1558) ދެ މަހާއި ފަނަރަ ދުވަހު ހުންނެވިއެވެ. މި ދުވަސް ޝަހީދުންގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ސަރުކާރުން ކަނޑައެޅުއްވީ، ޕޯޗުގީޒުންގެ އިސްތިޢުމާރާ ދެކޮޅަށް، އިސްލާމްދީނާއި ވަޠަނުގެ ޙައްޤުގައި ކުރެއްވި ހަނގުރާމައިގައި ޢަލީ ރަސްގެފާނު ޝަހީދުވެވަޑައިގަތީ ޝަޢުބާން މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހެއްގައި ކަމަށްވާތީއެވެ. އެއީ ހިޖުރައިން 965 ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން 1، ނުވަތަ މީލާދީން 1558 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހުގެ 19 ވީ ހޯމަ ދުވަހެވެ.

މި ދުވަސް ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފާހަގަކުރަން ފެށީ ހިޖުރައިން 1400 ވަނަ އަހަރުގެ ޝަޢުބާން 1 ގައެވެ. އެއީ މީލާދީ ތާރީޚުން 14 ޖޫން 1980 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހެވެ. މި ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ދިވެހި ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ދިވެހިންގެ ދީނާއި ޤައުމިއްޔަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ޤުރުބާންވި ބަޠަލުންގެ ހަނދާންތައް އާކޮށް އެބޭފުޅުންނަށް އިޙްތިރާމް އަދާކުރުމެވެ.

ބޭރުގެ އުދުވާންތަކުން ޤައުމު ސަލާމަތްކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ޝަހީދުވި ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ޢަލީ ރަސްގެފާނުގެ އިތުރުން، ހިޖުރައިން 980 ގައި ޝަހީދުވި އުތީމު ޢަލީ ތަކުރުފާނާއި، ކަނބާ ޢައިޝާ ރަނިކިލެގެފާނާއި، ހިޖުރައިން 1017 ގައި ޝަހީދުވި އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ކަލާފާނު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. މީގެ އިތުރުން 1988 ނޮވެންބަރު ތިނެއްގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާގައި ޝަހީދުވި ބޭފުޅުންވެސް މި ލިސްޓުގައި ހިމެނެއެވެ. ނޮވެންބަރު ތިނެއްގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބަޠަލަކީ ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމެވެ.