މަކަރާއި ހީލަތަކީ ކޮބާ؟ ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް

މަކަރާއި ހީލަތަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާ، ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ޢަމަލެކެވެ. މިއީ ވަކި ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބުނެ، އޭގެ އަގުގެ ގޮތުގައި ފައިސާ، މުދާ ނުވަތަ ޚިދުމަތެއް ހޯދުމަށްފަހު، އެ ޚިދުމަތް ނުދިނުމެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ފުލުހުންގެ ދައުރު ކަނޑައެޅެނީ މައްސަލައިގެ ބާވަތަށާއި ހާދިސާ ހިނގާފައިވާ ގޮތަށް ރިޢާޔަތްކޮށެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ މައިގަނޑު ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އޮޅުވާލައިގެން ފައިސާ ހޯދުން، ލިޔެކިޔުންތަކަށް ނާޖާއިޒު ބަދަލު ގެނައުން، ޚިދުމަތެއް ދޭނެކަމަށް ބުނެ ފައިސާ އަތުލުން، އަދި ޝަޚްޞު އޮޅުވާލުން ހިމެނެއެވެ. ފަހުން ދައްކާގޮތަށް ފައިސާ ނެގުމުގެ މައްސަލަތަކަކީ އާންމުކޮށް ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ވެވޭ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުގެ މައްސަލަތަކެވެ.

އޮޅިގެން އެހެން މީހެއްގެެހެން މީހެއްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކުރެވޭ ފައިސާއާ ގުޅޭގޮތުން، ވަގުތުން ބޭންކާ ގުޅައި، ބޭންކުގެ އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ފޯނުން ގުޅައިގެން ފައިސާ އަތުލުމުގެ މައްސަލަތަކަކީ އާންމުވަމުންދާ މައްސަލައެކެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޕްރޮމޯޝަންތަކާއި ނަސީބު ނަންބަރުތަކުގެ ނަމުގައި ގުޅުމާއި، ބޭންކުން ކަމަށް ބުނެ ކާޑުގެ މަޢުލޫމާތު ހޯދުން ހިމެނެއެވެ.

މިފަދަ މައްސަލަތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ކާޑުގެ މަޢުލޫމާތު އެއްވެސް ފަރާތަކާ ހިއްސާނުކުރުމާއި، ނޭނގޭ ފަރާތްތަކުން ހިންގާ ޕްރޮމޯޝަންތަކުގައި ބައިވެރިނުވުން ހިމެނެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ފަރާތްތަކަކީ މިފަދަ ކުށްތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑު ބައެކެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންވާނެ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފަރާތުގެ ތަފްޞީލީ ބަޔާން، ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ހިނގާފައިވާ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ހެކި، އަދި ފައިސާގެ މުޢާމަލާތްތަކާ ގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތައް ހިމެނެއެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަބަދުވެސް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ޢަމަލުކުރުމާއި، ޝައްކުކުރެވޭ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އެންގުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން މިކަމާދެކޮޅަށް ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކަކީ އިސްލާމްދީނުގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާކުރެވިފައިވާ ކަމެކެވެ. މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުއެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަޅަންޖެހޭ ބައެއް އިތުރު ފިޔަވަޅުތައް:

1. އޮންލައިން މުޢާމަލާތްތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ޕާސްވޯޑުތައް ގަދަފަދަކޮށް ބެހެއްޓުން އަދި އެކި ވެބްސައިޓްތަކަށް ތަފާތު ޕާސްވޯޑުތައް ބޭނުންކުރުން.

2. އިންޓަރނެޓް ބޭންކިންގ އަދި މޮބައިލް ބޭންކިންގ ބޭނުންކުރާއިރު ދެފަކްޓަރ އޮތެންޓިކޭޝަން ބޭނުންކުރުން.

3. އަމިއްލަ މަޢުލޫމާތު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރާއިރު ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވުން.

4. ނޭނގޭ ފަރާތްތަކުން ފޮނުވާ އީމެއިލްތަކުގައިވާ ލިންކުތަކަށް ނުވަތަ އެޓޭޗްމަންޓްތަކަށް ނުދިއުން.

5. ކްރެޑިޓް ކާޑު ނުވަތަ ޑެބިޓް ކާޑު ބޭނުންކުރާއިރު، ކާޑު އަތުން ދުރުނުކުރުމަށް ސަމާލުވުން.

6. އަމިއްލަ ކޮމްޕިއުޓަރ ނުވަތަ ފޯނުގައި އަޕްޑޭޓްކޮށްފައިވާ އެންޓިވައިރަސް ސޮފްޓްވެއަރއެއް ބެހެއްޓުން.

7. އާންމު ވައިފައި ނެޓްވޯކްތަކުގައި ސަމާލުވުމާއެކު، ވީޕީއެން (VPN) ބޭނުންކުރުން.

8. ކުއްލިއަކަށް ލިބޭ ބޮޑެތި ފައިދާތަކާމެދު ޝައްކުކުރުން އަދި އެފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އިތުރަށް ސުވާލުކުރުން.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކަކީ ހަމައެކަނި ވަކި ފަރުދަކަށް ނޫނީ ވަކި ޢާއިލާއަކަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ އިޤްތިޞާދަށާއި އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިފަދަ ޢަމަލުތަކާ ދެކޮޅަށް ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސަރުކާރުންނާއި އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން މިކަމާ ގުޅޭ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުޑައިރުއްސުރެ ކުދިންނަށް މިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން އަންގައިދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޢަމަލުތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި އަށަގެންފައިވާ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. މިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް އަމިއްލަ ޒިންމާ އަދާކުރުމާއެކު، މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ފަންތިއެއްގެ މީހުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ހަރުދަނާކުރުމާއި، މަކަރާއި ހީލަތުގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ޚާއްޞަ ޔުނިޓްތައް ޤާއިމުކުރުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި އަވަސް ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި، ކުށްވެރިންނަށް އެކަށީގެންވާ އަދަބު ދިނުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުމާއެކު، މަކަރާއި ހީލަތުގެ އައު ގޮތްތައް އުފެދެމުންދާއިރު، މިކަމާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވޭ ޓެކްނޮލޮޖީވެސް ތަރައްޤީކުރަންޖެހެއެވެ. މިގޮތުން، ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީއަށް އިތުރު އިންވެސްޓްމަންޓް ކުރުމާއި، ޑިޖިޓަލް ފޮރެންސިކް ދާއިރާ ކުރިއެރުވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، މަކަރާއި ހީލަތުގެ ޝިކާރައަކަށްވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަމާއި، ޤާނޫނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމަކީ ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ނޯޓް: މިއީ، މުޖުތަމަޢުގައި ހިނގާ ނޭދެކޭ ކަންކަމަށް ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ ގޮތުން ގެނެސްދޭ ރިޕޯޓް ތަކެކެވެ. މަޢުލޫމާތު ނެގިފައިވަނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުންނެވެ.