''ދުނިޔެއަށް އަންނަ އެންމެ މާތް ދުވަސްތަކަކީ ޙައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސް''

އިންސާނާގެ ޙަޔާތަކީ ކުރު އެއްޗަކަށް ވީ ހިނދު، ގިނަގުނަ ދަރުމައާއި ޘަވާބު ހޯދުމަށްޓަކައި މާތް ﷲ ވަނީ ހެޔޮކަމުގެ މޫސުންތަކެއް ލައްވައިފައެވެ. މިގޮތުން ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހަށްފަހު، އަހަރެމެންނާ ބައްދަލުކުރާ އެންމެ މާތް ދުވަސްތަކަކީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ނުވަތަ ޙައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހެވެ. މި މައުޟޫޢަށް ރާއްޖޭގެ މިސްކިތްތަކުގައި މިއަދު ދެވުނު ހުކުރު ޚުޠުބާގައި، މި ދުވަސްތަކުގެ މަތިވެރިކަމާއި އެ ދުވަސްތަކުގައި ކުރަންޖެހޭ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށް ވަނީ ވަރަށް ތަފްޞީލީ ގޮތެއްގައި އަލިއަޅުވާލާފައެވެ.

ދުވަސްތަކުގެ މާތްކަން

ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ ހަތަރު މަހުގެ ތެރެއިން ޙައްޖު މަހަކީ މާތް ﷲގެ ޙަޟުރަތުގައި އެންމެ ލޮބުވެތިކަން ބޮޑު މަހެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ފަޖުރު ސޫރަތުގެ ފުރަތަމަ ދެ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަނީ ފަތިސް ގަންދެއްވައި އަދި ދިހަ ރޭ ގަންދެއްވައި ހުވާ ކުރައްވާފައެވެ. ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި އެއީ ޙައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ރެއެވެ. ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި ﷲގެ ހަޟުރަތުގައި، މި ދިހަ ދުވަހަށް ވުރެ މާތްކަން ބޮޑުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް ދުވަސްތަކެއް ނުވެއެވެ. މި ދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ޞާލިޙު ޢަމަލުތަކަކީ ﷲގެ މަގުގައި ކުރާ ޖިހާދަށްވުރެ ވެސް މަތިވެރިވެގެންވާ ކަންކަމެވެ.

މި ދިހަ ދުވަހުގެ މާތްކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވައި ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (مَا مِنْ أَيَّامٍ أَفْضَلُ عِنْدَ اللهِ مِنْ أَيَّامِ عَشْرِ ذِي الْـحِجَّةِ) މާނައީ: "ﷲގެ ހަޟުރަތުގައި، ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހަށް ވުރެ މާތްކަން ބޮޑުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް ދުވަސްތަކެއް ނުވެއެވެ." (أخرجه أبو يعلى (2090)، ابن حبان (302)، وقال الألباني: "صحيح لغيره" في صحيح الترغيب والترهيب، (مكتبة المعارف للنشر والتوزيع-الرياض، 1421ه‍) ،حديث رقم:1150، ج2، ص32)

ދުވަސްތައް މާތްވީ ސަބަބު

މި ދިހަ ދުވަސް ދުނިޔެއަށް އަންނަ އެންމެ ހެޔޮ ދުވަސްތަކަށް ވުމުގެ ސަބަބެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރީން ބަޔާންކުރައްވަނީ، އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ މަތިވެރި އަޅުކަންތައް ކަމުގައިވާ ނަމާދާއި، ރޯދައާއި، ޞަދަޤާތާއި އަދި ޙައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން މި ދުވަސްތަކުގައި ޖަމާވާތީއެވެ.

ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (مَا مِنْ أَيَّامِ نِالْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيْهَا أَحَبُّ إِلَى اللّٰهِ مِنْ هَـٰذِهِ الْأَيَّامِ) يَعْنِيْ أَيَّامَ الْعَشْرِ، قَالُوْا: يَا رَسُوْلَ اللّٰهِ، وَلَا الْـجِهَادُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ؟ قَالَ: (وَلَا الْـجِهَادُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ، إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ، فَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَ ٰلِكَ بِشَيْءٍ) މާނައީ: "މި ދިހަ ދުވަހަށްވުރެ، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ޞާލިޙު ޢަމަލު ކުރުމަށް ލޮބުވެތިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ދުވަސްތަކެއް ނުވެއެވެ." އަޞްޙާބުބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ. ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! ﷲގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރުމަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑަށްތޯއެވެ؟ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "މާތް ﷲގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރުމަށް ވުރެ ވެސް މެއެވެ. ޖިހާދުކުރުމަށް ޓަކައި އޭނާގެ ނަފުސާއި މުދާ ހިފައިގެން ނުކުމެ، އެއިން އެއްވެސް އެއްޗަކާއިގެން އެނބުރި ނައި މީހާ ފިޔަވައެވެ." (خرجه البخاري، (969) وأبو داود (2438) والفظ له، والترمذي (757)، وإبن ماجة (1727))

ކުރެވިދާނޭ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް

މި މަތިވެރި ދުވަސްތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުމަށްޓަކައި ކުރެވިދާނޭ މުހިންމު ކަންތައްތަކެއް ޚުޠުބާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:

ތައުބާވުން: އިޚުލާޞްތެރި ތައުބާއަކުން ތައުބާވެ މި ދުވަސްތައް ފެށުން.
ރޯދަހިފުން: މި ދިހަ ދުވަހު ރޯދަހިފުމަކީ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ (9 ވަނަ ދުވަހުގެ) ރޯދައަކީ އިސްވެދިޔަ އަހަރާއި އަންނާން އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދޭނޭ ޢަމަލެކެވެ.
ޛިކުރުކުރުން: ތަކުބީރާއި، ތަސްބީޙައާއި، ތަހުލީލު ކިޔައި ﷲ ހަނދުމަކުރުން ގިނަކުރުން. މިއީ ސަޙާބީންގެ ޒަމާނުގައި ބާޒާރުމަތީގައިވެސް އަޑުހަރުކޮށް ކުރައްވައި އުޅުއްވި ކަމެކެވެ.
ޞަދަޤާތްކުރުމާއި އުޟުޙިޔާ ކަތިލުން: މި ދުވަސްވަރު ގިނަގިނައިން ޞަދަޤާތްކުރުމާއި، ޢީދު ނަމާދަށްފަހު އުޟުޙިޔާ ކަތިލުމަކީ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެކެވެ.
ޙައްޖުގެ އަޅުކަން: ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހާ އިސްލާމްކަމުގެ ފަސްވަނަ ރުކުން ފުރިހަމަކުރުމެވެ. މަބުރޫރު ޙައްޖެއްގެ ޖަޒާއަކީ ސުވަރުގެއެވެ.

ނުބައި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުން

ހެޔޮކަންކަމުގައި ދެމިތިބުމާއެކު، ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމުން ދުރުހެލިވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ނެތިމޮށުމާއި، ދެބައޮޑުވުމާއި، ފިތުނަ އުފެއްދުން ފަދަ ނުބައި ޢަމަލުތަކަކީ އިންސާނާ މާތް ﷲގެ ރަޙުމަތުން މަޙުރޫމުކޮށްލާނޭ ކަންކަމެވެ.

ޙައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހަކީ އަހަރެމެންގެ އާޚިރަތް ބާއްޖަވެރިކުރުމަށް ލިބޭ ރަންގަނޑެއް ފަދަ ފުރުޞަތެކެވެ. އެހެންކަމުން، ނަމާދުތަކަށް ފަރުވާތެރިވެ، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައި، ގިނަގިނައިން ދުޢާކޮށް، މާތް ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވާ ކަންކަމުގައި މި ދުވަސްތައް ހޭދަކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށްމެ އޮތް އެންމެ ބޮޑު ނަސީބެވެ.