ފަޟީލަތުއް ޝައިޚް އިބްރާހީމް ފަރީދު އަޙްމަދުގެ ކުއްލި އަވަހާރަވުމަކީ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުއަށް، ޚާއްޞަކޮށް ދަޢުވަތުގެ މައިދާނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. އެންމެ ބޮޑު ހިތާމައެއް ކުރިމަތިވެފައިވަނީ އެ މަރުޙޫމްގެ އާއިލާއަށެވެ. އެންމެ ހިތާމަވެރި ކަމަކީ ޝައިޚް ފަރީދު އަވަހާރަވެ ވަޑައިގަތީ އެ މަރުޙޫމްގެ ފުރަތަމަ ކާފަ ދަރިފުޅު ދުނިޔެއަށް އުފަންވުމާއި އެކު އެތުއްތު ދަރިފުޅު ހަމަލޮލުން ފެނި “ކާފަގެ ލޯބި” އުރާލުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބި ކަމެވެ. ޝައިޚް ފަރީދު ދަރިފުޅު ޢަބްދުﷲ ފަރީދު (އަބޯ) މިއަދު […]
އަލީ އާދިލް
ޙައްޖުގެ އަޅުކަން ނިމިގެންދާއިރު، މުއުމިނުންގެ ހިތްތަކުގައި އުފެދޭ އިޙްސާސްތަކަކީ ވަރަށް ޚާއްޞަ އިޙްސާސްތަކެކެވެ. އެއީ އުފަލާއި ހިތާމައިގެ އިޙްސާސްތަކެވެ. އުފާވެރިކަން ލިބެނީ މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ލިބުނު މި މަތިވެރި ނިޢުމަތް ފުރިހަމަކުރެވުނީތީއެވެ. ހިތާމަވެރިކަން ލިބެނީ މި މުބާރަކު ދުވަސްތައް ނިމިގެން ދާތީއެވެ. ޙައްޖުގެ އަޅުކަން ނިމިގެންދާއިރު، އެންމެ މުހިންމު އެއްކަމަކީ މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން މި އަޅުކަން ޤަބޫލުކުރެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރުމެވެ. އިބްރާހީމްގެފާނާއި އިސްމާޢީލްގެފާނު ކަޢުބާގެ ބިންގާ އުފުއް...
ތިލަދުން
އަހަރަކީ 1346ހ. އެވެ. ހިޖުރީ ގޮތުން މީގެ 100 އަހަރު ކުރިއެވެ. މި ވާހަކައިގެ މަސްދަރަކީ ޞަލާޙުއްދީން ލިޔުއްވި “ދިވެހީންގެ ސަފަރުނާމައޭ ޙިޖާޒު” އެވެ. އަދި ބޮޑުބަނޑޭރިގެއިން ތިލަދުންމަތީ އަތޮޅުގެއަަށް 16 ރަބީޢުލްއައްވަލު 1347 ގައި ފޮނުއްވި ސިޓީއާއި، ރައީސްގެ ޢާއިލާގެ ބައެއް ބޭފުޅުން އަަޅުގަނޑަށް ދެއްވާފައިވާ މައުލޫމާތެވެ. ޞަލާޙުއްދީން ލިޔުއްވާ ގޮތުގައި، “މާލެއިން ޙައްޖަށްދާން އަމުރުފުޅު ލިބުނީމާ، ޙައްޖަށް އަންނާން ރާއްޖޭގެ ތެރެއިން އުޅެގަތް މީހުން ގިނަކަމުން އެކަކު އެކަނީން މިއެންމެނާއިގެން ދިއުން...
އަޙްމަދު ސާލިމް
ސޫރަތުލް ބަޤަރާގެ 196 އިން 203 އަށް ހުރި އާޔަތްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙައްޖާއި ޢުމްރާގެ އަޅުކަމާ ބެހޭ ވަރަށް މުހިންމު މަޢުލޫމާތުތަކެއް ދެއްވާފައިވެއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ގިނަ އިރުޝާދުތައް ދެއްވާފައިވެއެވެ. މިއާޓިކަލްގައި ހިމަނާލަނީ މިއާޔަތް ތަކުގެ ތަފްސީރަށެވެ. وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ ۚ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ۖ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ ۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى […]
Thiladhun
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: ހަސަންގެ ވާހަކަތައް އަޑު އަހަން ހުރި ރަޝީދުގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވެގެން ދާކަށް މާ ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ނުނެގިއެވެ. ރަޝީދުގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުންދާ ނުތަނަވަސްކަމާއި ހިތްހަމަ ނުޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހަސަން ވަރަށް ބޮޑަށް ބިރުގެންފިއެވެ. މިހާރު ހަސަން ހުރީ ވެސް ރަޝީދުގެ ކުރިމަތިން ދެވޭނެ ވަގުތެއްގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ” ޝަބްނަމްއާ ކައިވެނި ކުރީމަ ހަސަންގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކުވާނެޔޭ މިހާރު ތި ކިޔަނީ ކީއްވެ؟ ކުރިން ވެސް ތިހެން ބުނެވުނީސް ދޯ؟ ކައިވެންޏަށް އެދުނު […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
ސޫރަތުލް ބަޤަރާގައި ޙައްޖުގެ އާޔަތްތައް ނިމިގެންދަނީ ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ ވާހަކައިންނެވެ. އަދި ސޫރަތުލް ޙައްޖު ފެށިގެންދަނީ ޤިޔާމަތްދުވަހުގެ ބިންހެލުމުގެ ވާހަކައިންނެވެ. ޙައްޖާއި އާޚިރަތާ ދެމެދު ވަނީ ވަރަށް ފުން ގުޅުމެކެވެ. މިކަމުންވެސް ދޭހަވަނީ ޙައްޖަކީ އާޚިރަތުގެ ދިރިއުޅުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޕްރޮގްރާމްކަމެވެ. ޙައްޖަކީ އާޚިރަތުގެ މަތިން ހަނދާންކޮށްދޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް އަޅުކަމެވެ. މި އަޅުކަމުގެ ތެރެއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބެނީ އާޚިރަތުގެ ދިރ...
ތިލަދުން
ކުރިއަށް އޮތް ޙައްޖު ދުވަސްތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން މައްކާގެ މަސްޖިދުލް ޙަރަމުގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ފިނިކުރާ ނިޒާމު (އެއަރކޮންޑިޝަން) ބޭނުންކުރަން ފަށައިފި އެވެ. މަސްޖިދުލް ޙަރަމާއި މަސްޖިދުއް ނަބަވީގެ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ހަރަމައިން އިން ހާމަކުރިގޮތުގައި، މި ނިޒާމަކީ 155،000 ޓަނުގެ ފިނިކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ނިޒާމެކެވެ. މި ނިޒާމު ޤާއިމުކުރެވިފައިވަނީ ދެ މައި މަރުކަޒެއްގެ މައްޗަށެވެ. މީގެ ތެރެއިން ޝާމިޔާ ސްޓޭޝަނުން 120،000 ޓަނާއި އަޖިޔާދު ސްޓޭޝަނުން 35،000 ޓަނުގެ ފިނިކުރުމުގެ ޤާބިލު...
އިބްރާހިމް އަސްވާޤް
ކުރީ ދުވަހުގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: ” ތިހެން އަހަންނަށް ނުބަލާ ކިތައް ދުވަސް ވަންދެން ހުރެވޭނެ؟” މަރިޔަމް އެހިއެވެ. އެއީ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކު ވެސް ހަސަންއަށް އިވުނު އަޑެއް ނޫނެވެ. އެ އަޑުގައިވާ މޮޅިވެރިކަމާއި ހިތްދަތިކަން، ހަސަންގެ ހިތުގެ އެންމެ ފުނަށް ފޯރައިފިއެވެ. ” ސާޔާ ނިދިފައި އޮތިއްޔާ ބާއްވާފަ އާދޭ.” މޮޅިވެރި އަޑަކުން ހަސަން ބުންޏެވެ. ހަސަން އެހެން ބުނުމާއެކު މަރިޔަމް އަވަސް އަވަހަށް ގެއާ ދިމާލަށް ހިނގައިގަތެވެ. ހަސަންއަށް މަރިޔަމްއާ ދިމާލަށް ބަލައިލެވުނީ […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: ޝަބްނަމްއަށް ހަސަން ފެނުމާޢެކު ދުވެފައި ގޮސް ހަސަންގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ. ލިބުނު ހައިރާންކަމާއެކު ހަސަންއަށް ޝަބްނަމްގެ މޫނަށް ބަލައިލެވުނެވެ. އޭރު ޝަބްނަމް ހުރީ އުފަލުން ފޮޅިފައެވެ. އޭނާ ހަސަންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ކުރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ. ދަމަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ހަސަން ކުރިއަށް ހިނގަމުން ދިޔައީ ޝަބްނަމްގެ ބާރުގައެވެ. އެ ވަގުތު އޭނާގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ ތަބަކަށް ޖޫސްތަށިތައް ލައިގެން ބަދިގެއިން ނިކުތް މަރިޔަމްއެވެ. އިސާހިތަކު މަރިޔަމްއަށް ވެސް އެ މަންޒަރު ފެނުނެވެ. އެއ...
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
މާޅޮސްމަޑުލު ހުޅުދުއްފާރަކީ މާ އިހުޒަމާނެއްގައި މީހުން ދިރިއުޅެ ފަޅުވެފައި އޮތް ރަށެއްކަމަށް ތާރީޚީ ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާއިރު ފެނެއެވެ. ހުޅުދުއްފާރުގައި ރަސްމީކޮށް އަލުން މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށިތާ މި އަހަރު 30 އަހަރު ފުރިއްޖެއެވެ. ހުޅުދުއްފާރަށް ބަދަލުކުރެއްވީ މާޅޮސްމަޑުލު ގާއުނޑޫދޫ މީހުންނާއި އެ އަތޮޅު އުނގުލު މީހުންނެވެ. ހުޅުދުއްފާރަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްކަމަށް ހަމަޖައްސަވައި، އެކަން ރަސްމީކޮށް އިޢުލާނުކުރެއްވީ 13 މާޗު 1995 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އެ ރަށަކަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައެ...
އަޙްމަދު ސާލިމް
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: “އަހަރެން ބޭނުމީ ވީހާ ވެސް އަވަހަކަށް ހަސަންގެ ރަށަށް ދާން. ހަސަން ނުފެނި އަހަންނަކަށް އެންމެ ރެޔަކު ވެސް ނުނިދޭނެ. އަހަރެން މޮޔަވެދާނެ. ” ބޮލުގެ އިސްތަށިތަކުގެ ތެރެއަށް ދެ އަތް ކޮއްޕާލަމުން ޝަބްނަމް ފާރު ބުޑަށް ތިރިވިއެވެ. އަދި މަޑުމަޑުން ފާރުގައި ބޯ ޖައްސާލިއެވެ. ” އަހަރެން ދާނީ ހަސަން ބަލާ.” ޝަބްނަމް އަނެއްކާ ވެސް ބުނެލިއެވެ. ހެނދުނުހެނދުނާ ޒުހޭރާ ބަދިގެއަށް ދިޔައިރު ޝަބްނަމް އިނީ މޭޒުކައިރީގައެވެ. ޝަބްނަމް ފެނުމާއެކު ޒުހޭރާ […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
އެއީ ލޯބީގެ ކަރުނައެވެ. އެއީ އުފަލާއި ހިތާމައިގެ ކަރުނައެވެ. އެއީ ހިތްހަމަޖެހުމާއި ހިތް ނުތަނަވަސްކަމުގެ ކަރުނައެވެ. އެ ވަގުތުކޮޅުން އެ ފެންނަނީ ދީނަށް އޮތް މަތިވެރި ލޯތްބާއި އިޙްތިރާމެވެ. އަދި ދަރީންނާއި އާއިލާގެ މައްޗަށް އޮތް ލޯތްބާއި ކުލުނާއި އޯގާތެރިކަމެވެ. ހިތުގައި އޮތް ދީނީ ލޯތްބާއި ތަޤުވާވެރިކަމެވެ. ޙައްޖަށް ފުރާއިރު ރޮވެނީ ހަމައެކަނި ޙައްޖާޖީންނަކަށް ނޫނެވެ. ޙައްޖާޖީންގެ ޢާއިލާގެ މެންބަރުން ވެސް ރޮވެއެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި ރޮވޭ އެއް ސަބަބަކީ އެމީހެއްގެ ލޮބުވެތި ޢާއިލާއާ ވަކިވާންޖެހުމުގެ ހ...
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: ” ވަރަށް އަވަހަށް އަންނައްޗޭ.” ކުޑަކޮށް ކޮރެލުމަށްފަހު، ހަސަންގެ ކޮނޑުގައި ހިފަހައްޓާލަމުން މަރިޔަމް ބުންޏެވެ. އެއާއެކު ބޯ ޖަހާލަމުން ހަސަން އަނެއްކާ ވެސް ފޮށި ނެގިއެވެ. އަދި ނުތަނަވަސް ވެފައި ހުރެ އޭނާ ނިކުމެއްޖެއެވެ. އޭރު ވެސް ޝަބްނަމް ހުރީ ލޯބިވެތި ގޮތަކަށް ހެވިފައި ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަމުގައި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން، ދޯނި ދަތުރު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. ކަނު އަނދިރީގެ ތެރެއިން ހަމައެކަނި ފެންނަނީ މަތީގައި ވިދަވިދާ ހުރި ތަރިތަކާއި ހިމަ […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: “އިތުބާރުކޮށްގެން ހުއްޓާ، ބޭބެގެ ހާޖަރާ ވެސް ވަރިވެގެން ގޮސް އެހެން މީހަކާ އިނދެގެން އެ އުޅެނީ. މިއަދު ބޭބެ މި ހުރީ އެކަނިވެފަ. ” އަހަންމަދާ ބުނެލިއެވެ. އިތުރަށް އެ ވާހަކަ ދައްކާކަށް ހަސަން ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. ނަމަވެސް ހިތަށް ލިބުނު އުނދަގޫ އިންތިހާއަށް ދިޔައީ އިތުރު ވަމުންނެވެ. އެ އުމުރުގެ މީހަކާ ޒުވާބު ކުރާކަށް ވެސް ހަސަން ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ، އިތުރަށް އެއްޗެއް ނުބުނެ ދޯނިން ފައިބައިގެން ދިޔައީއެވެ. […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ: “ތި ބުނި އެއްޗަކާ މެދު ފަހުން ވިސްނާލައްޗޭ. މަށަކީ މޮޔައެއް ނޫންކަން އަހަރެން ދައްކާނަން.” ރިލްވާން ބާރަށް ގޮވާލިއެވެ. ރިލްވާންގެ އަޑު އިވޭ ކަމަށް ވެސް ނަހަދާ މަރިޔަމް ދިޔައެވެ. ދެ ކުދިން ގޮވައިގެން ގެއަށް ވަދެވަދެ ހުއްޓާ، ހައްވައްތަ ވަރަށް ބާރަށް މަރިޔަމްއަށް ގޮވާލިއެވެ. އެއާއެކު މަރިޔަމް ހުއްޓުނެވެ. އޭރު ފަހަތުން އައިސް ހައްވައްތަ އޭނާއާ އަރާ ހަމަކޮށްފިއެވެ. ” އަހަރެން ބުނީމެއްނު، އަހަރެން ހުރެދާނަމޭ އެއްޗެއް ނުކިޔާ. އެކަމަކު އެހެން […]
ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް
