ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އީރާނުން އެ ގައުމުގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ހަތިޔާރު ކަމަށްވާ 'ސިއްޖީލް' މަރުކާގެ މިސައިލް ބޭނުންކޮށްގެން އިސްރާއީލަށް ހަމަލާދޭން ފަށައިފިއެވެ.

"އޮޕަރޭޝަން ޓްރޫ ޕްރޮމިސް 4" ގެ ދަށުން ފެބުރުވަރީ 28 ގައި މި ފެށި ހަމަލާތަކަކީ، މުޅި މަސްރަހަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނުވި ނުރައްކާތެރި ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ސިފަކުރެއެވެ.

Ad
rt

ވޭތުވެދިޔަ ދެ ހަފުތާގައި އީރާނުން ބޮޑަށް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ ލިކުއިޑް ފިއުލް ބޭނުންކުރާ 'ޝަހާބް' އަދި 'ޚައްރަމްޝަހަރު' މަރުކާގެ މިސައިލްތަކެވެ. ނަމަވެސް، ސިއްޖީލް މިސައިލް ބޭނުންކުރަން ފެށުމާއެކު ހަނގުރާމައިގެ ހާލަތު ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. 'ސިއްޖީލް' އަކީ "ސޮލިޑް-ފިއުލް" ބޭނުންކޮށްގެން އުދުއްސާލާ މިސައިލަކަށް ވުމުން، މިއީ ދެނެގަތުމަށާއި ވައިގެ ތެރޭގައި ހަލާކުކޮށްލުމަށް (intercept) ނުހަނު އުނދަގޫ ހަތިޔާރެކެވެ.

ސިއްޖީލް މިސައިލަކީ ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރަކަށް ވަނީ ކީއްވެ؟

މި މިސައިލަކީ އޭގެ ފަންނީ ގާބިލުކަމަށް ބަލާއިރު، ދިފާއީ ނިޒާމުތަކަށް އަތުނުވާނެ ފަދަ ބާރުގަދަ ހަތިޔާރެކެވެ. އޭގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ:

ވަގުތުން ފޮނުވާލެވުން: ލިކުއިޑް ފިއުލް ބޭނުންކުރާ މިސައިލްތަކާ ހިލާފަށް، ސިއްޖީލް މިސައިލަކީ އޭގެ އިންޖީނުގައި "ސޮލިޑް-ފިއުލް" އަޅާފައި ހުންނަ އެއްޗަކަށް ވުމުން، އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ރައްކާކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު ކުއްލި ގޮތަކަށް ވަގުތުން ފޮނުވާލުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސެޓެލައިޓްތަކަށް މިސައިލް ތައްޔާރުކުރާ މަންޒަރު ދެނެގަނެ، ރައްދު ހަމަލާ ދިނުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ކުޑަވެއެވެ.

ފަސޭހައިން އެކި ތަންތަނަށް ގެންދެވުން: މިއީ ތެޔޮ ބޯޓުފަހަރުގެ އެހީއާ ނުލައި، މޮބައިލް ލޯންޗަރުތަކުގައި ކޮންމެ ތަނަކަށްވެސް ގެންގޮސް، ފޮނުވާލުމަށްފަހު ވަގުތުން އެ ސަރަހައްދުން ރެކިގަނެވޭނެ ހަތިޔާރެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދުޝްމަނުންނަށް މިސައިލް އޮތް ތަން ހޯދައި ހަމަލާދިނުން އުނދަގޫވެއެވެ.

ބާރުމިނާއި އުދުހުމުގެ ގާބިލުކަން: ދެ މަރުހަލާއަކަށް ބަހާލައިގެން އުދުހޭ މި މިސައިލަކީ މާ ބާރަށް އަދި މާ މަތިން ދަތުރުކުރުގެ ގާބިލުކަން ހުރި އެއްޗެކެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 2,000 އާއި 2,500 ކިލޯމީޓަރާ ދެމެދުގެ ދުރުމިނަކަށް ހަމަލާދިނުމުގެ ބާރު ހުރި މި މިސައިލަށް، އެންމެ 7 މިނެޓުގެ ތެރޭގައި އިސްރާއީލުގެ އަމާޒުފަތްތަކަށް ވާސިލުވެވިދާނެއެވެ. މީގެ ބާރުމިނަކީ އަޑަށްވުރެ 13 ގުނަ އަވަސް ނުވަތަ 'މާކް 13' އެވެ.

މާޗް 15 ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު އީރާނުން ދިން "54 ވަނަ ހަމަލާގެ ސިލްސިލާ" ގައި އިސްރާއީލުގެ މައި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުރި މުހިންމު ތަންތަނަށް ވަނީ އަމާޒުކޮށްފައެވެ. ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުގައި، މި ހަމަލާތަކުގެ ބައިތައް ވެއްޓުމުގެ ސަބަބުން ތެލް އަވީވްގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ ކޮންސިއުލާ އޮފިޝަލުން ބޭނުންކުރާ އިމާރާތަކަށްވެސް ވަނީ ގެއްލުން ލިބިފައެވެ. ހަމަލާތަކުގެ ވީޑިއޯ އާއި ފޮޓޯ ނެގުން އިސްރާއީލުން މަނާކޮށް، މީޑިއާތަކަށް ސެންސަރު މަޖުބޫރުކޮށްފައިވާތީ، އިސްރާއީލަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ އަސްލު ވަޒަން ކުރަން ނޭނގޭކަމަށް މީޑިއާތަކުން ބުނެއެވެ.

"ދަ ނޭޝަނަލް އިންޓްރެސްޓް" މަޖައްލާއިން ބުނާ ގޮތުގައި، ސިއްޖީލް މިސައިލަށް މިސްރު، ސޫދާން، ޔޫކްރެއިން، ރަޝިޔާގެ ދެކުނު ސަރަހައްދުތައް، އިންޑިއާ، އަދި އިންޑިއާ ކަނޑާއި މެޑިޓަރޭނިއަން ކަނޑުގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް ހަމަލާދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިގެންވެއެވެ.

މި ކުރިއެރުމާއެކު ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިޔާސީ މަސްރަހު އިތުރަށް ހޫނުވެ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގަށްވެސް ދަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންނެވެ. 'ސިއްޖީލް' މި ނަމަކީ ކީރިތި ގުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް ފީލްގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ، ދުޝްމަނުންގެ ލަޝްކަރު ހަލާކުކޮށްލެއްވުމަށް ފޮނުއްވި "ސިއްޖީލްގެ ހިލަ" ތަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ދީފައިވާ ނަމެއް ކަމަށް އީރާނުގެ މީޑިއާތަކުން ބުނެއެވެ.