އިސްރާއީލުން ފަލަސްތީނުގެ ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުންނާއި ދެކޮޅަށް އެންމެފަހުން ދޭންފެށި ރަހުމުކުޑަ ހަމަލާތަކަށް ދެ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، ޣައްޒާގެ ސިއްހީ ވުޒާރާއިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި މިހާތަނަށް 72،000 އަށްވުރެ ގިނަ ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުން ވަނީ ޝަހީދުވެފައެވެ. އަދި 172،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ ޒަހަމްވެފައެވެ. މިފަދަ ބޮޑު ހިތާމައެއްގެ ތެރޭގައި ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން މިވަނީ މިއަހަރުގެ އަޟްހާ އީދު ބައްދަލުކޮށްފައެވެ.

ވޭތުވެދިޔަ ފަސް އީދުގައި ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުންނަށް އިވުނު ހަނގުރާމަމަތީ ބޯޓުތަކާއި ބަޑީގެ އަޑުތައް މިއަހަރު ކެނޑިފައިވީ ނަމަވެސް، އީދުގެ އުފާވެރިކަން ފެންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. އެތައްހާސް އާއިލާއެއްގެ ގެދޮރު ގެއްލި، ލޯބިވާ މީހުން ވަކިވެފައިވާއިރު، ގިނަ ބަޔަކު ދިރިއުޅެމުންދަނީ ވަގުތީ ހިޔާތަކުގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އީދުގެ އާދަކާދަތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ.
އިސްރާއީލުގެ މި ގަތުލުއާންމުގެ ކުރިން، ޣައްޒާގެ އީދު ނަމާދުތައް އޮންނަނީ މިސްކިތްތައް ފުރިބާރުވެފައިވާ ވަރަށް ކުލަގަދަ ރަސްމިއްޔާތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ހާލަތު ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. ޣައްޒާގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އެންޑޯމެންޓްސް އެންޑް ރިލިޖަސް އެފެއާޒްއިން ބުނާ ގޮތުގައި، އޮކްޓޫބަރު 2023 އިން ފެށިގެން ޣައްޒާގެ 1,244 މިސްކިތުގެ ތެރެއިން 1,109 މިސްކިތެއް ވަނީ އެއްކޮށް ނުވަތަ ބައެއް ގޮތްގޮތުން ހަލާކުކޮށްލާފައެވެ. މިސްކިތްތައް ބޭނުންނުކުރެވޭ ހާލަތުގައި ހުރުމުން، މިއަހަރުގެ އީދު ނަމާދު ގިނަ ބަޔަކު ކުރީ މަގުމަތީގައާއި، ހާމަ ފަސްގަނޑުތަކުގައާއި އަދި ވަގުތީ ފޭލިގެތަކުގައެވެ.

Ad
rt
ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅެންޖެހިފައިވާ ފޭލިގަތަކެއް

މިސްކިތެއްގެ އިމާމެއް ކަމަށްވާ މުޙައްމަދު އަލްޙައްޖު ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، ކުރިން އީދު ނަމާދަށް ތައްޔާރުވުމަށް އެތައް ދުވަހެއް ކުރިން މިސްކިތްތައް ސާފުކޮށް ޒީނަތްތެރިކުރެއެވެ.

"ނަމަވެސް މިއަދު އެ މަންޒަރު ވަނީ ބަދަލުވެފައި. އެހެނަސް މީހުންގެ އަޒުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދޭ. ކިތަންމެ ދަތި ހާލުގައިވެސް މީހުން އީދު ނަމާދުކޮށް، ދީނީ އާދަކާދަތައް ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކުރޭ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.

މި އީދަކީ ކެތްތެރިކަން އިމްތިހާނު ކުރެވޭ ދުވަސްތަކެކެވެ. އުތުރު ޣައްޒާއަށް ދިން ހަމަލާއެއްގައި ތިން ދަރިން ޝަހީދުވި އަބީރު އަލްޙިލޫ ބުނީ، އީދު ހެދުން ގަނެދޭން އެދޭނެ ދަރިއަކު މިއަދު ދުނިޔޭގައި ނެތް ކަމަށެވެ.

ޣައްޒާގައި ޢީދު ނަމާދު ކުރަނީ

"މިއަދު އަހަރެންގެ ގޭތެރެ ވަނީ ހިމޭންވެފައި. އެ ކުދިންގެ ހިނިތުންވުމާއި އަޑެއް ނީވޭ،" އޭނާ ފުން ހިތާމައާއެކު ކިޔައިދިނެވެ.

ހަމައެފަދައިން، އާއިލާގެ އެންމެން ޝަހީދުވެ، އެކަނި އިތުރުވި އުމުރުން 22 އަހަރުގެ ޢަބްދުﷲ އަށް އީދަކީ ހަމައެކަނި އުފާވެރި މުނާސަބަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކެތްތެރިކަމުގެ އިމްތިހާނެކެވެ. ގައުމުން ބޭރުގައި ހުރި ލަމީސް އަލްކުރުދު ފަދަ މީހުންނަށް އީދު ވެފައިވަނީ، ގެއްލިފައިވާ އާއިލާގެ ހަނދާންތައް އާކުރާ، ހިތްދަތި ދުވަހަކަށެވެ.

މި ހުރިހާ ދަތިތަކާއި ހިތާމަތަކާއެކުވެސް، ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުން ދައްކުވައިދެނީ ނުގުޑާ ފަދަ ސާބިތުކަމެކެވެ. ފޭލިގެތަކުގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުދިން ކުޅެ ހީނހަދާ އަޑަކީ ދިރިއުޅުން ކުރިއަށްދާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ޣައްޒާގެ ރައްޔިތުންނަށް މިއަދު އީދަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ މުނާސަބަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ދިރުމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، އަދި ކޮންމެފަދަ ހާލަތެއްގައިވެސް އުއްމީދު ދޫނުކުރާނެކަން މުޅި ދުނިޔެއަށް ސާބިތުކޮށްދޭ ރަމްޒެކެވެ. މިއީ ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހިތްވަރުގަދަކަން ހާމަކޮށްދޭ އަސަރުގަދަ ތަސްވީރެކެވެ.