ކޮލަމް

މަރުވުމަށްފަހު ވާނެގޮތް

ތިބާ އެ ދަތުރަށް ތައްޔާރު ހެއްޔެވެ؟ އެ ވަގުތު ދަނީ ކައިރިއަށް ޖެހެމުންނެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު، ކޮންމެ ގަޑިއަކު، ކޮންމެ މިނިޓަކު، ކޮންމެ ސިކުންތަކުއެވެ. ކަންބޮޑުވިޔަސް މަރު ބައްދަލުކުރާނެއެވެ. މަރުވުމަށް ފަހު ތިބާގެ ހަށިގަނޑު ލިބޭނީ ދިރިތިބީންނަށެވެ. ކުރާނެކަމަކާއި ކުރާނެގޮތެއް އެނގޭނީ އެ މީހުންނަށެވެ. އުންމީދުކުރާށެވެ. ހިނަވާނެއެވެ. ކަފުންކުރާނެއެވެ. ކަށުނަމާދު ކުރާނެއެވެ. ވަޅުލާނެއެވެ. ހެޔޮ ދުޢާކުރާނެއެވެ. ތިބާ ވަކިވެ ދިއުމުން ރޯ ބަޔަކު ތިބޭނެއެވެ. ތިބާގެ ވާހަކަ ދައްކާ ބަޔަކު ތިބޭނެވެ. ދުވަސްކޮޅަ...

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: އަހަރެންގެ ތިން ވަނަ ފިރިމީހާ

މެންދަމުން އަލިވެ ތިނެއް ޖެހި އިރުގައިވެސް އަހަންނަކަށް ނުނިދެއެވެ. ފުރޮޅި ފުރޮޅި އޮވެވުނީ އަދިވެސް ވިޔާމް ގެއަށް ނާންނާތީއެވެ. ޝަކުވާތައް ހިތުތެރެއިން ފުރިގެން ބަންޑުންވަނީއެވެ. ލޮލުތެރެއިން ކަރުނަތައް ފޫދިގެން ކޯތާފަތްމަތި ތެންމަނީއެވެ. ބަދަލެއް ނުވާ ދިގުދެމިގެންދާ ރޭތަކެވެ. މާޔޫސީ، އެކަނިވެރި ވަގުތުތަކެވެ. މިއީ ކޮންމެ ރެއެއްގެވެސް އަހަރެންގެ ޙާލެވެ. މޫނުގައި ބާލީސް އަޅައިގެން ރޯން އޮއްވާ ވިޔާމް އައިސް ވަނެވެ. އޭނާ ވަނުމާއެކު މޫނުމަތިން ބާލީސްނަގާ، އެނދުމަތީ އިށީނދެލީމެވެ. ޝަކުވާކުރަން ބޭނުމެވ...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

އެނގޭ ކަންކަމަށް ވެސް ޢަމަލު ނުކުރަނީ ކީއްވެބާ؟

ދީނީ ކަންކަން އޮޅުން ފިލުވުމާއި، ދަންނަބޭކަލުންނާ ސުވާލު ކުރުމަކީ މީހުން ވަރަށް ކުރާހިތްވާ ކަމެކެވެ. ނަބިއްޔާ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم، ﷲ سبحانه ةتعالىގެ ފަރާތުން ގެނެސްދެއްވި ރިސާލަތަށް އެނބުރި އަންނަން ބޭނުންވާ މީހުން މަދެއްނޫނެވެ. ހެޔޮކަމުގެ މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރުމާއި، ނުބައިކަންކަން ދޫކޮށް، ތައުބާވާން އެދޭ މީހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް އުޅެއެވެ. ތައުބާވެ އިޞްލާޙީ މަގު ޚިޔާރު ކުރުމަށްޓަކައި، ދީނީ މަޢުލޫމާތު ހޯދަން ފަށާއިރު، އެ މަޢުލޫމާތުތަކަކީ ވަރަށް ޝައުޤުވެރި އަޑުއަހަން ފަސޭހަ، […]

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އަފްޟަލް 3 އަހަރު ކުރިން

ސިލްސިލާ ވާހަކަ: މިހިތަށް ލިބޭ ވޭން! ކަލާއަށް އެނގޭހޭ؟ (19)

ކުރީގެ ޢަދަދާއިގުޅޭ، ” ތަންކޮޅަކަށް ފޭބިތަނާ ފައި އައްސިވާކަހަލަ ގޮތެއްވަނީ! އެހެންވެ ފައި އަޅަން ނުކެރިފަ މިހުރީ!” އުޝާ އެހެން ބުނުމުން ޒައިން އޭނާގެ އަތް ދިއްކޮށްލިއެވެ. އަތުގައި ހިފައިގެން ފޭބޭތޯ ބެލުމަށެވެ. އުޝާ މަޑުމަޑުން ޒައިންގެ އަތުގައި ހިފާލީ ޖެހިލުންވެ ހުރެއެވެ. ނަދާ ރުޅި އަޔަސް އޭނާއަށް އިތުރު ގޮތެއް ނެތެވެ. ” ބަލައިގެން އަންނައްޗޭ! ” ޒައިން އެހެން ބުނުމަށްފަހު މަޑުމަޑުން ތިރިއަށް ފައިބަންފެށިއެވެ ދެމީހުން އައިސް ކާމޭޒުކައިރީ ހުއްޓުމާއެކު ނަދާ ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. […]

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ސުން ޒޫ އާއި ޚާލިދު ބިން ވަލީދުގެ ހަނގުރާމައިގެ އިސްތިރާޖީތައް

ސުން ޒޫއަކީ ޗައިނާއަށް އުފަން ހަނގުރާމައިގެ އިސްތިރާޖީ މާހިރެކެވެ. އޭނާގެ “ދި އާރޓް އޮފް ދަ ވޯރ” އަކީ މި ޒަމާނުގައި ވެސް ހަނގުރާމައިގެ ފަންނު ކިޔަވައިދިނުމާއި ދިރާސާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ މުހިންމު މަސްދަރަކެވެ. ޚާލިދު ބިން ވަލީދަކީ މީލާދީން ހަތްވަނަ ޤަރުނުގައި އުޅުއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ، މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސަހާބީ ބޭކަލެކެވެ. ހަނގުރާމައަށް ކުޅަދާނަ ފަހުލަވާނެކެވެ. ވަރުގަދަ މޮޅު ކޮމާންޑަރެކެވެ. އެތައް ހަނގުރާމައަކުން ނަޞްރާއި ކާމިޔާބު ހޯއްދަވާފައިވާ ފާތިޙެކެވެ. ޚާލިދު ބިން ވަލީދަކ...

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: ޒަޚަމްވި ހިތް

ލޯ ހުޅުވާލެވުނީ މަންމަގެ ބާރު އަޑަށެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ތެދުވެ ސިޓިންގރޫމަށް ނިކުތީ، ފާރުގައި އަޅުވާފައި ހުރި ގަޑި ބަލާށެވެ. ގަޑިން ބަރާބަރު ހައެއް ޖެހީއެވެ. ” ފަތިސްނަމާދު ކުރަން ގޮވިޔަކަސް ތެދުވަނިއްޔެއް ނޫން! މާދަމާ ނުތެދުވިއްޔާ ސްކޫލަށް ދާކަށްވެސް ނުގޮވާނަން!” އަހަންނަށް ފަހަތް ބަލާލެވުނީ ދާދި ގާތުން އިވުނު މަންމަގެ އަޑަށެވެ. އޭރު މަންމަގެ އެއް އަތުގައި ރޮށިދަމާ ރޯލު އޮތެވެ. އެހެންކަމުން މަންމަ އެއައީ ރޮށި ފިހަން ހުރެފައިކަން އަހަންނަށް އެނގުނެވެ. ކަމެއް ކުރަން […]

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ދިވެހީންނަށް ދަނޑުވެރިކަމުގައި އޮޅުންނުފިލާ ކަމެއް!

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ގަސް ހެއްދުމުގައި ނިސްބަތުން ތައްޔާރީ ކާނާއާއި ކެމިކަލް ބޭސް ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ގައުމެކެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހީންގެ މެދުގައި މިފަދަ ތަކެއްޗާ މެދު ހޭލުންތެރިވެފައިވާ މިންވަރު ވަރަށް ކުޑައެވެ. މިއީ މިކަން ވާނޭވެސް ގޮތެވެ. ސަބަބަކީ އެފަދަ ހޭލުންތެރިކަމެއް އުފެއްދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތް ވަރަށްވެސް މަދެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހުބާ ޕްލާންޓްސްގެ ނަމުގައި މީސް މީޑިއާގައި މަސައްކަތްކުރަން ފެށީވެސް މިސަބަބާ ހުރެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނޫނަސް ޑރ.ޙަސަން ޙަމީދާއި އަލިތަރި ޖަމީލުމެން ފަދަ...

ހުބާ ޕްލާންޓްސް 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: ވާށެ އޯގާ ހިތާ

ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން ލޯންޗް ދަތުރުކުރަމުންދިޔައެވެ. ފަޅުވެރިންގެ އިތުރުން ލޯންޗްގައި ތިބީ އަހަންނާ، އަހަރެންގެ މަންމަގެ އަދި ފިރިމީހާއެވެ. އަހަރެމެންގެ އަލަތު ދަރިފުޅު އޮތީ ފިރިމީހާގެ އުނގުގައި ނިދިފައެވެ. އިރުއިރުކޮޅުން އަހަންނަށް ދަރިފުޅާދިމާލަށް ލޯތްބާއެކު ބަލާލެވެއެވެ. އޭރު، އަހަރެންގެ މަންމަ، ނިދި ޖެހި ޖެހި އިނެވެ. ކަނޑު މަޑުކަމުން ދުއްވާލަން ވަރަށް އަރާމުދުވަހެކޭވެސް އަހަންނަށް ބުނެލެވުނެވެ. ފަޅުތެރެއަށް ލޯންޗް ވަނުމާއެކު، ފާލަންމަތީގައި ތިބި މީހުންތައް އަހަންނަށް ފެނުނެވެ. އެމަންޒަރ...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ރޯދަ ކުރުކުރެވިދާނޭ މޮޅެތި ބައެއް ގޮތްގޮތް

އާދެ، “ރޯދަކުރުކުރުމޭ” ބުނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ޢިބާރާތަކަށް ފަހަރެއްގައި ނުވެދާނެއެވެ. އެހެނީ، “ރޯދަކުރުކުރުން” ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވެނީ ރޯދަ ހިފައިގެން ހުރެ އެ ދުވަހެއްގެ ވަގުތު ދުއްވައިލުމުގެ މާނައިގައެވެ. ނުވަތަ ރޯދަ ހިފައިގެން ހުރެ މުނިފޫހިފިލުވުމަށް ކުރެވޭ ކަންކަމަށެވެ. އެހެނަސް އެ ޢިބާރާތް ހަމަ އެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށް ފަހު، މި ތަނުގައި އޭގެ މާނައަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނެސް، ރަނގަޅު މާނައެއްގައި ބޭނުން ކުރުމަކީ މައްސަލައެއް ކަމަކަށް ނުފެނެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި “ރޯދަކުރުކުރުން” މި މާނަކުރަނީ ރޯދަ...

ޝެއިޚް ޝަފީއު އަބްދުﷲ 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: ތަފާތެއް ނުކުރަން ހެއްޔެވެ؟

ރަނގަބީލްގެ އަޑާއެކު ހުރިހާ ކުދިންވެސް ތެޅިގަތީ، އަވަހަށް ގެއަށްދާށެވެ. އިންޓަވަލަށް ލިބޭ ބައިގަޑި އިރުގެ ތެރޭގައި ރަނގަޅަށް ސައިބޮއިގެން ނާދެވިދާނެތީއެވެ .އަދި ސްކޫލާ ދުރުގައި އުޅޭ ކުދިންނަށް އަވަހަށް ގެއަށް ނުދެވިދާނެތީއެވެ. އެހެން ކުދިން ފަދައިން އަހަރެންވެސް އަވަސް އަވަހަށް ގެއާދިމާލަށް މިސްރާބުޖެހީމެވެ. ފަޔަށް ލެވުނުހާ ބާރެއްލައިފައި އަހަރެން ހިނގީމެވެ. ގެއާއި ހަމައަށް އާދެވޭއިރު ހުންނަނީ ވަރުބަލިވެފައެވެ. އަދި މުޅިމީހާ ދާހިއްލާ ފޯވެސްވެފައެވެ. އެހެންކަމުން އާދައިގެ މަތިން  މިއަދުވެސް އަހަރ...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ސިލްސިލާ ވާހަކަ: މިހިތަށް ލިބޭ ވޭން! ކަލާއަށް އެނގޭހޭ؟ (18)

ކުރީގެ ޢަދަދާއިގުޅޭ، ” ސަޕްރައީޒް!….” ހެވިފައި އެތެރެއަށް ވަތް ނަދާފެނި ޒައިންއަށް ތެޅިގަނެވުނެވެ. އުޝާއަށްވެސް ކުއްލިއަކަށް ދުރަށް ޖެހިލެވުނެވެ. ނަދާގެ ފަހަތުން ހެވިފައި އަމީރާއާ ފަހުމީވެސްވަނީ ހެމުންނެވެ. ޒައިންއާ އުޝާ އެހާ ގާތުން ފެނުމުން ނަދާއަށް ލިބުނީ ކުއްލި ސިހުމެކެވެ. ހެވިފައިވާ އޭނާގެ މޫނުމަތި ބަދަލްވެގެން ދިޔަގޮތް އުޝާއަށް ރަނގަޅަށް ފެނުނެވެ. ޒައިން އަވަސް އަވަހަށް އުޝާއާ ދުރަށް ޖެހިލަމުން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ނަދާ ފެނުމުން އޭނާއަށް ލިބުނީ ހައިރާންކަމެވެ. ހުއްޓުން އަރާފައި ހ...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: ކައުންޓަރު

ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ހެނދުނު އިރު އަރާނީ ދޮށި ހިފައިގެން މަސްބާނަން ހުއްޓައެވެ. ގޮނޑުދޮށުން މަސްބޭނުމަކީ އަހަރެން ވަރަށް ކުރާހިތްވާ ކަމެކެވެ. ބައެއް ދުވަސް ދުވަހު ހަވީރުވެސް މަސްބާނަން ދަމެވެ. ކުދި ކޮރަކައްޔާ، އޮރި އަދި ހަންޖަކީ ގޮނޑުދޮށުން އެންމެ ތިޔާގިކޮށް ބޭނޭ މަސްމަހެވެ. އަހަރެން ގެންގުޅޭ ބާލިދީގަނޑު ފުރާ، މަސްބޭނުނަސް، މީހުންނަށް ބަހާފައި ގެއަށް ގެންދަނީ އެންމެ މަހެކެވެ. މަގުމަތިން ފެންނަ މީހަކަށް ވިއްޔާ، އަހަރެންގެ މަސްބާލިދީއަށް ބޯކޮށްޕާނުލާ މީހަކު ނުދާނެއެވެ. ކޮންމެ މީހަކު ބުންޏަސް މަސް [...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

''އިސްރާފު ކުރުމަކީ ޝައިތާނާގެ އަމަލެއް، އެކަމުގެ ގެއްލުން ސިއްހީގޮތުންނާއި މާލީގޮތުން ފޯރާނެ''

އިސްރާފު ކުރުމަކީ ޝައިތާނާގެ އަމަލެއް ކަމަށާއި އެކަމުގެ ގެއްލުން ސިއްހީ ގޮތުންނާއި މާލީގޮތުން ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމައަށް ފޯރާނެކަން މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުތުބާގައި ހަނދާން ކޮށްދީފިއެވެ. ޚުތުބާގައި ބުނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ އިރުޝާދަށް ތަބާވެ، އިސްރާފު ނުވާގޮތަށް ކެއުމާއި ބުއިމުގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސައިލެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ރަމަޟާން މަހަކީ ޘަވާބާއި ދަރުމައިގެ މަގުތައް ހުޅުވިފައިވާ މަތިވެރި މައްސަރެއް ކަމަށާއި ހެޔޮކަމާއި ދަރުމައިގެ ފޯވައްސެއް ކަމަށް ވެސް ޚުތުބާގައި ވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައެއް މުސްލިމުންގެ ތ...

މުޙައްމަދު އަފްރާޙް 3 އަހަރު ކުރިން

ކުރުވާހަކަ: ދެން ކެތެއްނުވާނެ!

ހިތްތެޅެނީއެވެ. ވިންދު އަވަސްވަނީއެވެ. ހީބިހި ނަގަނީއެވެ. ތުރުތުރުލަނީއެވެ. ކެތްތެރިކަމެއްނެތި އިންތިޒާރުކުރެވެނީ މިރޭ އަހަންނަށް އޭނާ ފެންނާނެ އިރަކަށެވެ. ފޮޓޯގްރާފަރުގެ އެދުމަށް އަހަރެން ހުރީ ދޮރަށް ފުރަގަސްދީގެންނެވެ. އަދި ހަމަ އޭނާގެ އިޝާރާތަށް އަހަރެން ދެލޯވެސް މަރާލީމެވެ. ފުޅާ ހިނިތުންވުމެއްގައި އެނބުރިލުމަށްފަހު ލޯ ހުޅުވާލީ، އެސިފައެއް ދުށުމަށް ކެތްމަދުވެފައިވާ އަހަރެންގެ ވާންއުޅޭ އަނބިމީހާ މިރޭ ދެކިލާހިތުންނެވެ. ދެލޯ ބޮޑުވެގެން ދިޔައީ މިއަދު އޭނާގެ ރީތިކަން އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެފައި...

ސަލާމާ ޢަބްދުލް ޢަލީމް 3 އަހަރު ކުރިން

ރަމަޟާންމަހަށް މަރުހަބާ ކިޔުން!

އުފާވެރި ރަމަޟާންމަހުގެ ތަހުނިޔާ ހުރިހާ ކިޔުންތެރިންނަށް ފޮނުވަމެވެ. އަނެއްކާ ވެސް އައު ރަމަޟާންމަހެއް އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުކުރީއެވެ. މިއަދު އެ ދުވަސްތައް މި ފެށުނީއެވެ. މިއީ ބަރަކާތްތެރިކަމާއި ކަރާމަތްތެރިކަމުން ފުރިގެންވާ މައްސަރެކެވެ. ރަމަޟާންމަހަށް ފަހު ޝައްވާލުމަހެވެ. ދެން އެއަށް ފަހު ޛުލްޤަޢްދާ މަހާއި ޛުލްޙިއްޖާމަހެވެ. އެއީ ޙުރުމަތްތެރި ވެގެންވާ ދެ މައްސަރެވެ. ފުލުފުލުގައި އަޅުކަމުގެ މޫސުމެވެ. އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ތަޤުވާވެރިންނަށް ހުއްޓެވެ! މި މަސް ފެށުމާ އެކީ މާތް ނަބިއްޔާ صَلَّى الله...

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އަފްޟަލް 3 އަހަރު ކުރިން