Thiladhunmathi News

ފިނޭ ފަގީރުކޮއި ނުވަތަ ލަންކާ ކަލޭފާނު ވާހަކަ (1)

ފިނޭ ފަގީރު ކޮއި ނުވަތަ ލަންކާ ކަލޭފާނާ ބެހޭގޮތުން ކިޔާ އުޅެނީ އެއީ ހދ. ފިނޭއަށް އުރުނު ކަސަބުލަންކާގެ ނަވަކުން ވަޑައިގެންނެވި ވަލީވެރި ބޭކަލެއްކަމަށެވެ. ކަސަބުލަންކާއަކީ ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމް ކުރެއްވި ކަމަށްބުނެވޭ އަބުލްބަރަކާތުލް ޔޫސުފުލް ބަރުބަރީ ނިސްބަތްވެ ވަޑައިގަންނަވާ މަޣުރިބުކަރަ (މޮރޮކޯ) ގެ އައްސޭރިފަށުގައި އޮންނަ ބޮޑު ސިޓީއެކެވެ. ލަންކާ ކަލޭފާނު ނުވަތަ ފިނޭ ފަގީރުކޮޔަކީ ކަނޑުމަތީގައި ކަޅުހިލަދައިގައި ދަތުރުކުރައްވައި، މަގުމަތީގައި ހެދިފައި ހުންނަ ވާރޭފެންކޯރުން ކަޅުބިލަ މަސްބޭނުންފަދަ...

8 Jun 2023

Thiladhunmathi News

ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ޖިހާދު - އަސްކަރީ ވިސްނުމަކުން (ދެވަނަ ބައި)

ކުރީގެ އަދަދާއި ގުޅޭ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޚުތުގައި އިންނެވި އައްސުލްޠާން ޢަލީ ހަވަނަ (ޢަލީ ރަސްގެފާނު) ޕޯޗްގީޒުން ޝަހީދުކޮށް، ރާއްޖެ ހިފީ ސޮލީބީ ހަނގުރާމައެއްގައެވެ. ޔޫރަޕްގެ އެންމެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ޕޯޗްގީޒުން ފުރައިގެން އިންޑިއާ ކަނޑައަށް އައިސް ބާރު ހިންގަމުންދިޔަ ޕޯޗްގީޒުންގެ ލަޝްކަރުގެ މައިގަނޑު އެއް މަޤްޞަދަކީ މި ސަރަޙައްދުގައި ނަސޯރާދީން ފެތުރުމެވެ. ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި އެ ދުވަސްވަރު މުސްލިމުންނާ މެދު ޕޯޗްގީޒުންގެ ހިތުގައި އޮތް ރުޅިވެރިކަން އެ މީހުން މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާފައިވާ ލާއިންސާނީ...

22 May 2023

Column

ބޭފުޅިޒަމަކީ ކޮބާ؟

“ބޭފުޅިޒަމް” އަކީ ރޭސިޒަމް ނުވަތަ ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާ އެއްފަދަ ތަފާތުކުރުމެކެވެ. ހަގީގީ ބޭފުޅިޒަމް އޮތީ ރާއްޖޭގައި ކުރިން އޮތް ރަސްކަމާއި ރަސްކަމުގެ ކޮއިލުތެރެއާ ގުޅިފައެވެ. ބޭފުޅިޒަމަކީ ބޭފުޅުންގެ ދަރަޖައިގައި ގިންތިކުރެވޭ ބައެއް ބޭފުޅުންގެ ފަރާތުން ފެންނަ އަބުއިކަމާއި، ޢާއިލީ ދަރިކޮޅާއި ނަސަބާއި ހަސަބަށް ފަޚުރުވެރިވެވަޑައިގެންވުމާއި އެހެން މީހުންނަކީ މާދެރަ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެވަޑައިގެން، ކުޑައިމިސް ކުރައްވައި ނިކަމެތިކޮށްލުމެވެ. ބޭފުޅުންނޭ ކިޔައިގެން މިޒަމާނުގައި ވާހަކަދައްކާ ބޭފުޅުންނާއި ރ...

3 May 2023

Column

ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ޖިހާދު: އަސްކަރީ ވިސްނުމަކުން (އެއްވަނަ ބައި)

ބޮޑުތަކުރުފާނު ނުވަތަ އައްސުލްޠާނުލް ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް ސިރީ ސަވާދީއްތަ މަހާރަދުންނަކީ ޕޯޗްގީޒުންގެ އަތްދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަންކޮށްދެއްވި ޤައުމީ ބަޠަލެވެ. މި ސަރަޙައްދުގެ ގިނަ ރަށްތަކަކާއި ޤައުމުތަކެއް ޕޯޗްގީޒުން އޭރު ތިބީ އަޅުވެތިކޮށްގެންނެވެ. ރާއްޖެއަށް ޕޯޗްގީޒުންގެ ލަޝްކަރު އައީ އިންޑިއާގެ ގޯވާއިންނެވެ. ޕޯޗްގީޒުން ދިވެހިރާއްޖެ ހިފީ ޢަލީ ރަސްގެފާނު ޝަހީދުކުރުމަށްފަހު މީލާދީން 1558 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ބޮޑުތަކުރުފާނު ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަން ކުރެއްވީ 1573 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ބޮޑުތ...

26 Apr 2023

Column

ބަޑިހެލުމަކީ ކޮބާ؟

ބަޑިހެލުމަކީ ކުރީ ޒަމާނުގައި ބޭރުގެ ދުޝްމަނުންގެ ކިބައިން މާލެ ދިފާޢުކޮށް ހަނގުރާމައަށް ތައްޔާރުވުގެ ގޮތުން ކޮންމެ އަހަރަކު ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ފެށުމުގެ ރަސްމިއްޔާތަށް ދީފައިވާ ނަމެވެ. ބަލިހެލުމަކީ އިރުވައި މޫސުމަށް ފެށުމުން ބޭރުގެ ދުޝްމަނުންގެ ފަރާތުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރުމަށް ޓަކައި ދިފާޢީގޮތުން ތައްޔާރުވާން ފެށުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ރަސްމީ ކަމެކެވެ. މިކަން ކުރާގޮތަކީ ކޮންމެ އަހަރަކު މުލަ ނަކަތް ލައިގަތުމުން ދެ ދޮރޯށި ދޭތެރެއަށް ރަދުންގެ އަރިހުގައި ލަޝްކަރީން ހާޒިރުވެ ހެޔޮ ދުޢާކުރައްވައި، ފުރޮޅުމަ...

1 Apr 2023

Column

ޚަލީފާ ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒު - މުސްލިމުންގެ ނަމޫނާ ލީޑަރެއް

ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒަކީ އުމަވީ ދައުލަތުގެ ޚަލީފާ ޢަބްދުލް މަލިކު (685-705) ގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކޮއްކޯފުޅު ޢަބްދުލްޢަޒީޒުގެ ދަރިކަލެކެވެ. އަދި އެއީ މުސްލިމުންގެ ދެވަނަ ޚަލީފާ ޢުމަރު ބިން ޚައްޠާބަށް މުނިކާފަ ވިދާޅުވާ ބޭފުޅެކެވެ. އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ނަން އަރާހުރި ނަމޫނާ ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ތަޤްވާވެރި، ޢަދުލްވެރި ވެރިއެކެވެ. ހަދީސްތައް ޖަމާކުރުމަށް ރަސްމީކޮށް ޢަމުރުކުރައްވައި ޢިލްމަށް ހިތްވަރު ދެއްވި ޢިލުމްވެރިއެކެވެ. ބައެއް ތާރީޚު ޢިލްމުވެރިން އެމަނިކުފާނުގެ ޢަދުލުވެރިކަމާއި ޢިލްމީ ޤާބިލުކަމާއ...

31 Mar 2023

Column

މަރުވުމަށްފަހު ވާނެގޮތް

ތިބާ އެ ދަތުރަށް ތައްޔާރު ހެއްޔެވެ؟ އެ ވަގުތު ދަނީ ކައިރިއަށް ޖެހެމުންނެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު، ކޮންމެ ގަޑިއަކު، ކޮންމެ މިނިޓަކު، ކޮންމެ ސިކުންތަކުއެވެ. ކަންބޮޑުވިޔަސް މަރު ބައްދަލުކުރާނެއެވެ. މަރުވުމަށް ފަހު ތިބާގެ ހަށިގަނޑު ލިބޭނީ ދިރިތިބީންނަށެވެ. ކުރާނެކަމަކާއި ކުރާނެގޮތެއް އެނގޭނީ އެ މީހުންނަށެވެ. އުންމީދުކުރާށެވެ. ހިނަވާނެއެވެ. ކަފުންކުރާނެއެވެ. ކަށުނަމާދު ކުރާނެއެވެ. ވަޅުލާނެއެވެ. ހެޔޮ ދުޢާކުރާނެއެވެ. ތިބާ ވަކިވެ ދިއުމުން ރޯ ބަޔަކު ތިބޭނެއެވެ. ތިބާގެ ވާހަކަ ދައްކާ ބަޔަކު ތިބޭނެވެ. ދުވަސްކޮޅަ...

30 Mar 2023

Column

ސުން ޒޫ އާއި ޚާލިދު ބިން ވަލީދުގެ ހަނގުރާމައިގެ އިސްތިރާޖީތައް

ސުން ޒޫއަކީ ޗައިނާއަށް އުފަން ހަނގުރާމައިގެ އިސްތިރާޖީ މާހިރެކެވެ. އޭނާގެ “ދި އާރޓް އޮފް ދަ ވޯރ” އަކީ މި ޒަމާނުގައި ވެސް ހަނގުރާމައިގެ ފަންނު ކިޔަވައިދިނުމާއި ދިރާސާކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާ މުހިންމު މަސްދަރަކެވެ. ޚާލިދު ބިން ވަލީދަކީ މީލާދީން ހަތްވަނަ ޤަރުނުގައި އުޅުއްވި ކީރިތި ރަސޫލާ، މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސަހާބީ ބޭކަލެކެވެ. ހަނގުރާމައަށް ކުޅަދާނަ ފަހުލަވާނެކެވެ. ވަރުގަދަ މޮޅު ކޮމާންޑަރެކެވެ. އެތައް ހަނގުރާމައަކުން ނަޞްރާއި ކާމިޔާބު ހޯއްދަވާފައިވާ ފާތިޙެކެވެ. ޚާލިދު ބިން ވަލީދަކ...

29 Mar 2023

Column

ޤައުމުދެކެ ލޯބިވާ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނާނެ ސިފަތައް

ޤައުމު ދެކެ ލޯބިވާ މީހެއްގެ ކިބައިން ފެންނާނެ ސިފަތައް ހޯދައި ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. އެއީ ތާރީޚުގައި ޤައުމު ދެކެ ލޯބިވާކަން ސާބިތުކޮށްދީފައިވާ ޤައުމީ ބަޠަލުންނާއި، ޤައުމަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތައް ކޮށްދީފައިވާ ޚިދުމަތްތެރިންނާއި ޤައުމަށް ޓަކައި ޤުރުބާންވެފައިވާ ފިދާޢީންގެ ސިފަތަކެވެ. ދިވެހީންނަކީ އަމިއްލަ ވެރިކަމެއް ކުރަމުން އަންނަތާ އެތައް ސަތޭކަ އަހަރެއް ވެފައިވާ މިނިވަންކަމުގެ ދިގު ތާރީޚެއް އޮތް ބަޔަކަށް ވީ ހިނދު، މި ޤައުމުގެ ފަސްގަނޑުން ޤައުމު ދެކެ ލޯބިވާ މީހެއްގެ ކިބައިން ފެންނާނެ ސިފަތައް ހޯދާކ...

15 Mar 2023

Column

ކާޅުގެ ޝަރީޢަތް

އެއް ދުވަހަކު ފަނޑިޔާރުގެއަށް ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައެއް ކާޅު ހުށަހެޅިއެވެ. މައްސަލަ ބަލައިގެންފައި ޝަރީޢަތް ފަށައިފިއެވެ. ކާޅުގެ ޝަކުވާ ރައްދުވަނީ ކޮވެއްޔަށެވެ. އެ ދައުވާއަކީ ކާޅު ހާލި ހެދީމާ އެ ހާޔަށް ކޮވެލި ބިސްއަޅާ ކަމުގެ ދައުވާއެވެ. ކޮވެއްޔަށް ދައުވާ ސާފުވާ ކަމަކަށް ވެސް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު ޝަރީޢަތް ކުރިއަށް ގެންދޭނެ ކަމަށް ނިންމައިފިއެވެ. ކޮވެލި ދައުވާއަށް އިންކާރުކުރާތީ ހެކި ހުށަހަޅަން ޖެހުނީ ކާޅަށެވެ. ހެކިންގެ ހެކިބަސްނަގައި ޝަރީޢަތް ކުރިއަށް ގެން ގޮސް އެންމެފަހުގެ އަޑުއެހުން ވެސް […]

7 Mar 2023

Column

ޓޭލަރިޒަމް: ސައިންޓިފިކް މެނޭޖްމަންޓް ސްކޫލް ތިޔަރީ

ސައިންޓިފިކް މެނޭޖްމަންޓް ސްކޫލް ތިޔަރީގެ ބާނީއަކީ ފްރެޑްރިކް ވިންސްލޯ ޓޭލަރ (1856-1915) އެވެ. 1911 ވަނަ އަހަރު އޭނާގެ މޮނަގްރާފްގައި “ދަ ޕްރިންސިޕަލްސް އޮފް ސައިންޓިފިކް މެނޭޖްމަންޓް” ޝާއިޢުކުރެއްވިއެވެ. ޓޭލަރ ވިދާޅުވީ ހަވާލުކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ ޕްރޮސެސްއެއްގައި ހުރި އުނިކަންތައްތައް ރަނގަޅު މެނޭޖްމަންޓް އުސޫލުތަކެއްގެ ތެރެއިން ސައިންޓިފިކް ގޮތުން ހައްލުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި މަސައްކަތްތެރި އުފެއްދުންތެރިކަން (ލޭބަރ ޕްރޮޑަކްޓިވިޓީ) އިތުރުކުރުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ އެ މަސައްކަތް ކުރެވުނު ގޮތ...

24 Feb 2023

Column

ނިދީގައި ހަމަލާދޭ "އަލްކަބޫސް" ޖިންނި

މިއީ އަލްކަބޫސް ކިޔާ ޚާއްޞަ ޖިންނިއެއްގެ ވާހަކައެވެ. މިއީ ނިދީގައި ހަމަލާދޭ ނުވަތަ މީހުންނާ ނިދީގައި ހުށަހެޅި ގަންނަ ޖިންނިއެކެވެ. މިއީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ކުރެވިފައިވާނެ ތަޖުރިބާއެވެ. މިގޮތަށްވުމަށް ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި “ހަންޑިހުއްޓުވުން” ކިޔައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޑޮކްޓަރީ ގޮތުން ނިދީގައި މި ދިމާވާ މައްސަލައަށް ކިޔަނީ “ސްލީޕް ޕެރަލައިލިސް” އެވެ. މިކަމުގެ އަލާމާތްތަކަކީ 1. މެއަށް ފިތި ބާރުވުމާއި ނޭވާހާސްވުން. 2. މޭމައްޗަށް ބަރު އެއްޗެއް އަރުވާފައިވާކަމުގެ އިހުސާސްވުމާއި ނޭވާލާން އުނގަ...

16 Feb 2023

Column

ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ލޯބީގެ ވާފަށް، ހިމަވަމުންގޮސް ކެނޑިދާ ސަބަބުތައް!

ދިގުމުއްދަތެއްގެ ޒަވާޖީ ހަޔާތަކަށްފަހު ކައިވެނީގެ ގޮށްމޮހޭތަން ފެނެއެވެ. ދަރިން ބޮޑެތިވެ، އެ ދަރިންނާއެކު އެންމެ އުފަލުގައި އުޅެން އޮންނަ ދުވަސްވަރު މަންމައާއި ބައްޕަ ދެތަންވެއެވެ. މިވަނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟ މިކަމުގެ ސަބަބުތަކަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތައް ހުންނާނެއެވެ. މިއީ އެންމެ އާންމު ހަ ސަބަބެވެ. އަދި އޭގެ ބައެއް ހައްލެވެ. 1. ޚިޔާނާތްތެރިވުން ބޭވަފާތެރިކަމަކީ ކައިވެންޏެއް ދެމި އޮންނަ ނަމަ އެއާ އެއް ފުރާވަރެއްގައި އޮންނަ އެއްޗެކެވެ. ޒުވާންކަމުގައި ވެސް އަދި އުމުރުން ދުވަސްވުމުގައި ވެސ...

11 Feb 2023

Column

ކުޑައިރުގެ ހަނދާނެއް: ނަރުއުންޑަޖެހުން

އަޅުގަނޑު ކުޑައިރު ރަށުތެރޭގައި މާގިނައިން “ޕެކިން ރަބަރު” ގެންގުޅެންފެށި ދުވަސްވަރެކެވެ. މަދު އަދަދަކަށް ނޫނެވެ. އަދި އެހާގިނަ ކުލަތައް ވެސް މެއެވެ. އަޅުގަނޑާ އެއްފުރާގެ ބައެއް ކުދިން ސަތޭކައިން ފަންސާހުން ރަބަރު ގެންގުޅުނެވެ. ކިޔަނީ މަސްކިރަން ދިޔަ ބޯޓަކުން ގެނެސްގެން އުޅޭ ރަބަރުތަކެއް ކަމަށެވެ. އެ ދުވަސްވަރު އެ ރަބަރުތަކުން ކުރާ އެއް ކަމަކީ ހަނގުރާމަކުރުމެވެ. ޕެކިން އަތުގެ ދެ އިނގިއްޔެއްގައި އަޅުވައި އިލޮށިކޮޅުކޮޅާއި ކަރުދާސް ކޮޅުކޮޅުން ހަމަލާ ދިނުމެވެ. އެހެން އުޅެނިކޮށް އެހެން ހުރިހާ އެއްޗަކ...

9 Feb 2023

Column

ރިވެތި އަޚްލާޤުގެ 5 ފައިދާ

1. ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގައި ކުރިމަތިވާ ހުރަސްތައް ނައްތާލައި ލަނޑުދަނޑިތައް ހާސިލުކުރަން ފަސޭހަވެއެވެ. ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ވެރިޔަކީ އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލުކުރާ މީހާއެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްގައި ވެސް މެދު މިންގަނޑެއްގައި ހިފަހައްޓައި ހައްދު ފަހަނައަޅައި ނުދާ ނަޒާހާތްތެރި މީހާއެވެ. ކޮންމެ އަޑިގަނޑަކަށްފަހު އުސްގަނޑެއް އަންނާނެކަން ގަބޫލުކޮށް، ކަންކަމުގައި ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކޮށް، ވާޖިބާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކޮށް ކެތްތެރިކަމާއި ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށްދާ މީހާއެވެ. އަމިއްލަ އަބުރާ...

4 Feb 2023