Skip to main content

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

Contributor
🇲🇻 ތިލަދުން Desk
243 Stories
30 Reads

ނ. މަނަދޫއަށް އުފަން، ކޮމާންޑް ސާޖެންޓް މޭަޖަރ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ، ހުނަރުވެރި މޮޅު ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތާރީޚީ ދިރާސީ ލިޔުންތައް ލިޔުއްވުމުގައި ފަންނުވެރި ކުޅަދާނަ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ބަހަވީ އަދަބީ ތާރީޚީ ސަގާފީ ޚިދުމަތްތަކުންވެސް ގައުމީގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ، ފަޚުރުވެރި ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.

Published on ތިލަދުން (Thiladhun) by ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

ޑިމޮކްރަސީ ނުވަތަ ދިމިޤްރާތީ ނިޒާމު
Column

ޑިމޮކްރަސީ ނުވަތަ ދިމިޤްރާތީ ނިޒާމު

ޑިމޮކްރަސީ ނުވަތަ ދިމިޤްރާތީ ނިޒާމަކީ ދުނިޔޭގައި ވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ނިޒާމުކަމުގައި އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ނިޒާމެވެ. ދިވެހީން މިއަދު މިތިބީ މި ނިޒާމު ގަބޫލުކޮށް ދުސްތޫރުގައި އެ ވާހަކަ ލިޔެގެންނެވެ. ޙަޤީޤަތަކީ ޑިމޮކްރަސީއަކީ ދުނިޔެ ޤަބޫލުކުރާ ލަނޑުދަނޑިއެކެވެ. އަދި އުސޫލެކެވެ. އެ އުސޫލު ބިނާވެފައިވަނީ ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުންނާއި ސަޤާފީގޮތުން ތަފާތުތަކެއް ހުއްޓެއްކަމަކު، އާންމުކޮށް ދުނިޔޭގެ މީހުން ޤަބޫލުކުރާ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކަކާއި ހަމަތަކެއްގެ މައ...

ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރާ މީހުންގެ ވީޑިއޯ
Column

ދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރާ މީހުންގެ ވީޑިއޯ

ދޭތެރެދޭތެރެއިން ދީނަށް ފުރައްސާރަކުރާ ކޮންމެ ވެސް މީހެއްގެ ވީޑިއޯއެއް މީސް މީޑިއާގައި ދައުރުވާތީ ފެންނާނެއެވެ. އެ މީހުން މީސް މީޑިއާއަށް ދޫކޮށްލާ ވީޑިއޯތައް އަނެއް ބަޔަކު އެބަ ޝެއަރ ކުރެއެވެ. ރުޅި އައިސްގެން ވެސް، ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން ވެސް އަޅުގަނޑު ހިތުން މިއީ ކުރަން ރަނގަޅުކަމެއް ނޫނެވެ. ދީނަށް ފުރައްސާރަކުރާ ފަރާތްތަކުން މީސް މީޑިއާއަށް ދޫކުރާ ވީޑިއޯތަކާއި ފޮޓޯތަކާއި ލިޔެކިޔުންތައް މީސް މީޑިއާއަށް އަޅަނީ ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހޯދާށެވެ. އެ ފިކުރުތައް ކުރިއަރުވާށެވެ. އެހެން މީހުން […]

Column

ޕޯޗްގީޒުންގެ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކެޕްޓަން"

ދިވެހިރާއްޖޭގައާއި ސިލޯނުގައި ޕޯޗްގީޒުންގެ ކިއްލާތަކެއް އެޅުމަށް ޕޯޗްގީޒުންގެ ރަސްގެފާނު ޑޮމް މެނުއަލް (ޖޯން 3 ވަނަ) އޮތީ އަންގަވާފައެވެ. އެކަމެއް އިންޑިއާގައި އޮތް ޕޯޗްގީޒުންގެ ފައުޖަކަށް ނުވެއެވެ. އިންޑިއާގައި ހުރި ޕޯޗްގީޒުންގެ ގަވަރުނަރު އަފޮންސޯ ޑި އަލްބުކެއާރްކް މީލާދީން 1515 ވަނަ އަހަރު އަވަހާރަވެއްޖެއެވެ. އޭނާގެ ބަދަލުގައި އެ މަޤަމަށް އިސްކުރެއްވީ ލޯޕޯ ސްވާރެސް ޑި އަލްބަގާރިއާ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ތަޚުތުގައި އިންނެވީ އައްސުލްޠާން ކަޅު މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނެވެ. ރާއްޖޭގައި ކިއްލާއެއް ހެ...

ދައުލަތުގެ ނިޝާނުގައި އަތުކުށެއް
Column

ދައުލަތުގެ ނިޝާނުގައި އަތުކުށެއް

ސަރުކާރުގެ އިދާރާއަކަށް ރަސްމީ ކަމެއްގައި ދިޔަ ދުވަހެކެވެ. ރަސްމީ ލިޔުމެއްގައި ޖަހާފައިވާ ދައުލަތުގެ ނިޝާނުގައިވާ ކުށެއް ފާހަގަވިއެވެ. އެ ދުވަހުގެ ފަހުން އެކަމަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދެވުނެވެ. ރަސްމީ ލިޔުމަކުން ނޫނީ ރަސްމީ ވެބްސައިޓަކުން ވެސް އެ ދުވަސްކޮޅު ފުރަތަމަ ބަލާލެވެނީ ދައުލަތުގެ ނިޝާނަށެވެ. އެ އަތުކުށް އޮތް ނިޝާން އެތައް އެއްޗަކުން ފާހަގަވިއެވެ. ލިޔެކިޔުންތަކުންނާއި ވެބްސައިޓްތަކުން އަދި ވީޑިއޯ ތަކުންނެވެ. ދައުލަތުގެ ނިޝާނުގެ އަސްލު ފަރުމާއާ އެ ފަރުމާ ތަފާތެވެ. މިހާރު ވެސް އެ އަތުކުށް […...

ރަސްކަމަކުން ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް އަނބުރާލެއްވި ފަތްކޮޅު
Column

ރަސްކަމަކުން ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް އަނބުރާލެއްވި ފަތްކޮޅު

މުޅި މާލެ އޮތީ ވަރަށް ރީތިކޮށް ނަލަހައްދާލައިފައެވެ. އެންމެންގެ މޫނުތައްމަތިން ވެސް ފެންނަނީ ހިނިތުންވުމާއި އުފާވެރިކަމެވެ. މީލާދީން 1953 ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހެވެ. އާ އަހަރަކަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަކަށް ނޫނެވެ. ޖުމްހޫރިއްޔަތަށް މަރުޙަބާ ކިޔުމަށެވެ. އެތައް ޒަމާނަކުންސުރެ ރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންއައި ވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމު ރަސްކަމަކުން ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް ބަދަލުވަނީއެވެ. ޖުމްހޫރިއްޔަތަކީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ގިނަ ދިވެހީންނަށް ނޭނގުނަސް ދިވެހީންގެ އުންމީދުތައް ހުރީ ވަރަށް މަތީގައެވެ. އެ...

ދާދިވަރުކޮށް އުތީމު ގަނޑުވަރު
Thiladhunmathi News

ދާދިވަރުކޮށް އުތީމު ގަނޑުވަރު

އަޅުގަނޑު އިނީ ގޭގެ ސޯފާގައެވެ. ފެންނަނީ ބޮޑުތަކުރުފާނު އަވަހާރަފުޅު ލެއްޕެވި އުނދޯލިދާންކޮޅެވެ. ނުހުޅުވޭ ދޮރުކޮޅެވެ. ބޮޑުތަކުރުފާނު ހަނގުރާމައިގައި ގެންގުޅުއްވި ބޮޑު ފޮށިކޮޅެވެ. އެ ބޭފުޅުން އެރުއްވި މަރަވަޅިކޮޅުތަކެވެ. ދަންޑަހެލުމެން ބޭފުޅުން ނިދިކުރެއްވި ކުޑައަށިކޮޅެވެ. މުޅިގެއަށް އަލިކޮށްލަދޭ ހަތްހުޅުކޮޅުލީ ވޮށްކޮޅެވެ. ބޭރުގެ މަންޒަރުތައް ކުލަކޮށް ފޯރުކޮށްދޭ އަޖައިބެއް ފަދަ ލޯވަޅެވެ. އާދެ! އެއީ ރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ ގެކޮޅެވެ. އުތީމު ގަނޑުވަރެވެ. ެައަޅުގަނޑަށް އެތައް ފަހަރަކު އެ...

އަމީން ދީދީގެ ވެރިކަން ބަދަލުކޮށްލި އިންގިލާބު
Report

އަމީން ދީދީގެ ވެރިކަން ބަދަލުކޮށްލި އިންގިލާބު

ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނު ސިފައިންގެ އަނބުގަސްދޮށުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ސިފައިންގެ އެތެރެއަށް އާންމުންގެ ބަޔަކު ވަދެ އެމަނިކުފާނުގެ ހަށިކޮޅަށް އަރައިގެންފިއެވެ. އޭރު އެމަނިކުފާނުގެ ދެއަތްޕުޅުގައި ވަނީ ބިޑިއަޅާފައެވެ. ތަޅާ އަނިޔާކުރަމުން ގެންގޮސް ސިފައިންގެ މައިދޮރުއަށިން ނެރުނީ ގުޅަކުޅޭ ފަސްގަނޑަށެވެ. އޭރު ހުރި ސިފައިންގޭގެ މޫނުމަތި ހުންނަނީ ސަލްޓަންޕާކުގެ ކުރިމައްޗަށް ވާގޮތަށް ގުޅަކުޅޭ ފަސްގަނޑަށެވެ. އަތުޖެހުނު މީހަކު ހިތުހުރި ވަރަކަށް ތަޅާ އަނިޔާކުރަނީއެވެ. ބަސްފުޅެއ...

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަރަންސޭސި ސިފައިން
Report

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފަރަންސޭސި ސިފައިން

ހަތިޔާރާއެކު ފަރަންސޭސި ސިފައިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތިއްބެވެ. އެއީ ޖުމުލަ 28 ސިފައިންނެވެ. އާދައިގެ 25 ސިފައިންނާއި، ދެ ސަރުދާރާއި އިސް ކޮމާންޑަރެކެވެ. ދައުލަތުން ކެއުމާއި މުސާރަ ވެސް ދެއްވިއެވެ. އެ މީހުން ތިބުމަށް ހަމަޖެއްސެވީ ނާނޭ ބުރުޒެވެ. އެތަނުގައި ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ ދިދަ ނެގުމުގެ ހުއްދަ ވެސް ދެއްވިއެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ބޭރުގެ އަސްކަރީ ބާރެއް ރާއްޖޭގައި ބޭތިއްބި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މިކަން ކުރެއްވީ މަލާބާރީން ނުވަތަ ހޮޅީންގެ އަޅުވެތިކަމުން ދިވެހިރާއްޖެ މިނ...

މާމަލޭ އާއި އަލީރާޖާ
Report

މާމަލޭ އާއި އަލީރާޖާ

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިހަވަންދިއްޕޮޅާއި އިންޑިއާގެ މަލިކާ ދެމެދުގައި އޮންނަ އެއިޓް ޑިގްރީ ޗެނަލަށް “މާމަލޭ ކަނޑު” ކިޔާ އުޅުނު ދުވަސްވަރެއް ދިޔައެވެ. އެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ މާމަލޭ މަރައްކާރު ނުވަތަ މުޙައްމަދު ޢަލީއަށެވެ. އޭނާއަކީ މަލާބާރުގެ އިސްލާމް ވިޔަފާރިވެރިއެވެ. މަޝްހޫރުވެފައި ވަނީ ކަނޑުގެ ރަސްގެފާނުގެ ނަމުންނެވެ. އެއީ ކަންނަންނޫރުގައި ވަކި އިސްލާމީ ރަސްކަމެއް ހިންގި އަރައްކަލް އާއިލާ، ކޮންމެ ރަސްކަލަކަށް ވެސް “އަލީރާޖާ”ގެ ލަގަބު ބޭނުން ކުރެވުނުގެ ރަސްކަން އުފެދިގެން ދިޔަ ސަބަބެވެ. އަލީރާޖާ ނުވަތަ އ...

ރާއްޖެއަށް އުނދަގޫކުރާ ޖިންނިފުރޭތައިގެ ވާހަކަ
Column

ރާއްޖެއަށް އުނދަގޫކުރާ ޖިންނިފުރޭތައިގެ ވާހަކަ

ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ސަބަބާ ބެހޭ ގޮތުން އައިސްފައިވާ ވާހަކައަކީ ރާއްޖެއަށް އުނދަގޫކުރާ ޖިންނިފުރޭތައިގެ ވާހަކައެވެ. އެއީ ތުންތުންމަތިން ދެކެވެމުން އައި ފޯކުލޯރެކެވެ. މިއީ މި ވާހަކައަށް ދިވެހި ތާރީޚުން ޖާގަލިބޭ ސަބަބެކެވެ. އެކަމަކު މި ވާހަކަ ލިޔުމުން ފެންނަން އޮތް އެންމެ ދުރު ތާރީޚީ މަސްދަރަކީ އިބްނު ބަޠޫޠާ ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށްގެން “ރިހްލަތު އިބްނު ބަޠޫޫޠާ”ގެ ނަމުގައި 756 ވަނަ އަހަރު އެކުލަވާލެވިފައިވާ ދަތުރުނާމާއެވެ. އިބްނު ބަޠޫޠާ ޖިންނި ފުރޭތައިގެ ވާހަކަ ލިޔުއ...

ބޮޑު ތަކުރުފާނު ކުރެއްވީ ދީނީ އަދި ޤައުމީ ޖިހާދެއް
Thiladhunmathi News

ބޮޑު ތަކުރުފާނު ކުރެއްވީ ދީނީ އަދި ޤައުމީ ޖިހާދެއް

ޕޯޗްގީޒުންގެ އަތްދަށުން ދިވެހިރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރެއްވުމަށް އައްސުލްޠާނުލް ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަަޢުޡަމް ސިރީ ސަވާދީއްތަ މަހާރަދުން ނުވަތަ ބޮޑު ތަކުރުފާނު އިސްވެ ހުންނަވައި ކުރެއްވި ހަނގުރާމައަކީ ޤައުމީ ޖިހާދެއްތޯ ސުވާލުކުރާ ދިވެހީން އެބައުޅެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގެ އަތޮޅުތައް ޝާމިލުނުވެ، މާލެއާއި އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ހިނގި އެ ހަނގުރާމައަށް ޤައުމީ ޖިހާދެކޭ ނުކިޔޭނެޔޭ ވެސް ކިޔައެވެ. ސުވާލުގެ ތަފުސީލަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ ނުކުތާއެއް އެބަ އޮތެވެ. ޤައުމީ ބަޠަލުންނާމެދު މިފ...

ދޮނައެރިކަނޑޫދޫ ފަޅުވި ހާދިސާ
Thiladhunmathi News

ދޮނައެރިކަނޑޫދޫ ފަޅުވި ހާދިސާ

ދޮނައެރިކަނޑޫދޫ އަކީ ނ. އަތޮޅުގެ ދެކުނު ބިތުގައި އޮންނަ ފަޅުރަށެކެވެ. ކުރިން މީހުން ދިރިއުޅުނު ކަމަށްބުނެވޭ އަދި އެކަމުގެ އަސަރުތައް ފެންނަން ހުރި ރަށެކެވެ. އެ ރަށާ އެންމެ ކައިރީގައި އޮންނަ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށަކީ ނ.އަތޮޅު ވެލިދޫ އެވެ. ދޮނައެރިކަނޑޫދޫއާ ވެލިދޫއާ ދޭތެރޭގައި އެހެން ފަޅުރަށެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ރާފުށްޓެވެ. ދޮނައެރިކަނޑޫދޫ ފަޅުވި ތާރީޚެއް ނޭނގެއެވެ. އެ ރަށް ފަޅުވި ގޮތްކަމަށް ބުނާ ދެ ފޯކުލޯރެއް އޮވެއެވެ. އެއް ފޯކުލޯރަކީ މަނަދޫގައި އުޅުއްވިކަމަށް ބުނާ ހާޖީ […]

ކޮވިޑް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނީ ޒުވާނުންނަށް
Column

ކޮވިޑް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނީ ޒުވާނުންނަށް

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބާރު އޮތީ ޒުވާނުންގެ އަތްމަތީގައެވެ. މިއީ ޒުވާނުން މި ޤައުމަށް ޓަކައި ޤުރުބާންވާންޖެހޭ ވަގުތެވެ. ޒުވާނުންގެ އުޅުމާއި އަޚުލާޤުންނެވެ. އަމިއްލަ މަސްލަހަތުގެ ކުރިއަށް ޤައުމު އިސްކޮށްގެންނެވެ. އަމިއްލަ އެދުންތަކަށްވުރެ ޤައުމާއި ރައްޔިތުން ކުރިއަށް ނެރެގެންނެވެ. ރާއްޖޭގައި ކޮވިޑް ޖެހުނު މީހުންގެ 90 އިންސައްތައަކީ ޒުވާނުންނާއި މެދުއުމުރުފުރައިގެ މީހުންނެވެ. މި ބަލި އެއްގެއިން އަނެއް ގެއަށް އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް ދަނީ މި މީހުންނާއެކުގައެވެ. ޒުވާނުންގެ ވިސް...

Report

ލެފްޓިނެންޓް ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ޢަބްދުލްޣަނީގެ އަސްކަރީ އަގުހުރި ޚިދުމަތް

ލެފްޓިނެންޓް ކާނަލް (ރިޓަޔަރޑް) ހަލަވެލި ޢަބްދުލްޣަނީީ ޢުމަރަށް ސިފައިންގެ އެންމެން ވެސް ކިޔަނީ “ޣަނީބެ” އެވެ. ހުރިހާ ރޭންކެއްގެ ހުރިހާ ސިފައިން ވެސް ޣަނީބެއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އިޙުތިރާމު ކުރެއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވި ފަހުން ވެސް ދައުވަތު ފޮނުއްވައިގެން ކޯސްޓްގާޑާއި ސިފައިންގެ އެކިއެކި ޚާއްޞަ ރަސްމިއްޔާތު ތަކުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެން އުޅުއްވިއެވެ. ކޯސްޓްގާޑުގެ 38 ވަނަ އަހަރީ ދުވަހުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި މިނިސްޓަރ އޮފް ޑިފެންސް އަލްއުސްތާޛާ މާރިޔާ އަޙްމަދު ދީދީއ...

ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުން - ރަންނަމާރިއަކީ ރަދުންތަ؟
Report

ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުން - ރަންނަމާރިއަކީ ރަދުންތަ؟

ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ގޮތްކަމަށް ކިޔާ ވާހަކައިގައި އުޅޭ ރަންނަމާރިއަކީ އޭރު ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގައި ހުންނެވި ރަދުން ހެއްޔެވެ؟ މި ކަމުގައި ތާރީޚީ އެއްވެސް ޙަޤީޤަތެއް ފެންނަން އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ މި ވާހަކަ ދައްކާ ބަޔަކު ދައްކަނީ ކީއްވެގެން ބާވައެވެ. ކޮން މަގުސަދަކު ބާވައެވެ. މިކަމުގެ ޙަޤީޤަތަކީ ކޮބައިބާވައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ގޮތުގެ ވާހަކައާއެކު ދެކެވޭ ރަންނަމާރި ވާހަކައަކީ ތުންތުންމަތިން ވާރިދުވަމުން އައިސްފައިވާ ފޯކުލޯރެކެވެ. ފޯކުލޯރަކީ ތަނެއްގައި ހިމެނޭ އާދަކާދައާއި މީހުންނާއި ސަޤާފަތާއި...